Multatuli.online

Volledige Werken. Deel 17. Brieven en dokumenten uit de jaren 1874-1875

Voorbericht

Nota

[1 oktober 1874 Brief van Multatuli aan Funke]

[1 oktober 1874 Brief van Vosmaer aan Van Hall]

[2 oktober 1874 Brief van Funke aan Multatuli]

[2 oktober 1874 Brief van Mimi aan Mina Krüseman]

[2 oktober 1874 Edu int 200 Lire]

[2 oktober 1874 Brief van Stéphanie aan Potgieter]

[3 oktober 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[3 oktober 1874 Brief van Mina Krüseman aan Multatuli]

[4 oktober 1874 Brief van Multatuli aan Bientjes]

[4 oktober 1874 Brief van Multatuli aan Versluys]

[4 oktober 1874 Brief van Mimi aan Funke]

[4 oktober 1874 Brief van Kallenberg vd Bosch aan Potgieter]

[5 oktober 1874 Brief van Multatuli aan Funke]

[5 oktober 1874 Brief van Edu aan Fischer]

[5 oktober 1874 Artikel in Het Nieuws van den Dag]

[7 oktober 1874 Brief van Multatuli aan Funke]

[7 oktober 1874 Brief van Funke aan Multatuli]

[9 oktober 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[11 oktober 1874 Brief van Vosmaer aan De Dageraad]

[13 oktober 1874 De brochure van A.B. Cohen Stuart verschijnt]

[14 oktober 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[14 oktober 1874 Brief van Mina Krüseman aan Mimi]

[14 oktober 1874 Brief van Mina Krüseman aan Ten Brink]

[17 oktober 1874 Brief van Multatuli aan Vosmaer]

[17 oktober 1874 Brief van Mimi aan Mina Krüseman]

[18 oktober 1874 Brief van Multatuli aan Vosmaer]

[21 oktober 1874 Brief van Multatuli aan Funke]

[21 oktober 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[24 oktober 1874 Brief van Funke aan Multatuli]

[24 oktober 1874 Brief van Mina Krüseman aan Multatuli]

[25 oktober 1874 Brief van Mina Krüseman aan Vosmaer]

[25 oktober 1874 Artikel in Onze Tolk]

[27 oktober 1874 Brief van Multatuli aan Funke]

[27 oktober 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[27 oktober 1874 Brief van Multatuli aan Funke]

[27 oktober 1874 Ideën IV, tweede druk, verschijnt]

[28 oktober 1874 Brief van Multatuli aan Mina Krüseman]

[29 oktober 1874 Brief van Funke aan Multatuli]

[30 oktober 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[31 oktober 1874 Aantekening in Memoriaal]

[oktober 1874 Artikel van J.N. van Hall]

[2 november 1874 Brief van Multatuli aan Funke]

[2 november 1874 Brief van Multatuli aan Van Hall]

[4 november 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[5 november 1874 Brief van Multatuli aan Funke]

[6 november 1874 Brief van Multatuli aan Bruinsma]

[7 november 1874 Brief van Funke aan Multatuli]

[7 november 1874 Brief van Mina Krüseman aan Multatuli]

[9 november 1874 Brief van Multatuli aan Funke]

[9 november 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[9 november 1874 Brief van Multatuli aan Mina Krüseman]

[9 november 1874 Brief van Mina Krüseman aan Multatuli]

[10 november 1874 Ideën VII, tweede stuk, verschijnt]

[10 november 1874 Brief van Versluys aan Bruinsma]

[11 november 1874 Brief van Multatuli aan Funke]

[11 november 1874 Brief van Multatuli aan Mina Krüseman]

[11 november 1874 Brief van Funke aan Multatuli]

[11 november 1874 Brief van Mina Krüseman aan Multatuli]

[12 november 1874 Brief van Multatuli aan Bientjes]

[13 november 1874 Brief van Multatuli aan Mina Krüseman]

[13 november 1874 Telegram aan Multatuli]

[13 november 1874 Brief van Mimi en Multatuli aan Mina Krüseman]

[14 november 1874 Brief van Mimi aan Mina Krüseman]

[15 november 1874 Brief van Multatuli aan Funke]

[15 november 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[15 november 1874 Brief van Multatuli aan Roorda van Eysinga]

[15 november 1874 Brief van Mina Krüseman aan Multatuli]

[Bijlage Programma van De Echtscheiding]

[16 november 1874 Brief van Funke aan Multatuli]

[17 november 1874 Brief van Mimi en Multatuli aan Mina Krüseman]

[17 november 1874 Brief van Mina Krüseman aan Louise]

[18 november 1874 Brief van Multatuli aan Funke]

[18 november 1874 Brief van Mimi aan Mina Krüseman]

[18 november 1874 Briefkaart van Feringa aan Bruinsma]

[19 november 1874 Brief van Multatuli aan Funke]

[19 november 1874 Brief van Multatuli aan Mina Krüseman]

[19 november 1874 Brief van Funke aan Multatuli]

[19 november 1874 Brief van Mina Krüseman aan Elize Baart]

[21 november 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[21 november 1874 Artikel in de Zaanlandsche Courant]

[23 november 1874 Brief van Multatuli aan Bientjes]

[23 november 1874 Brief van Multatuli aan Mina Krüseman]

[23 november 1874 Brief van Mina Krüseman aan haar vader]

[24 november 1874 Brief van Multatuli aan Bientjes]

[24 november 1874 Brief van Multatuli aan Vosmaer]

[24 november 1874 Brief van Multatuli aan Mina Krüseman]

[24 november 1874 Artikel van J. van Vloten in Het Schoolblad]

[24 november 1874 Antikritiek door Versluys]

[25 november 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[25 november 1874 Brief van Bruinsma aan Multatuli]

[26 november 1874 Inleiding Mina Krüseman]

[28 november 1874 Brief van Multatuli aan Funke]

[28 november 1874 Brief van Multatuli aan Vosmaer]

[28 november 1874 Brief van Mina Krüseman aan Multatuli]

[30 november 1874 Brief van Multatuli aan Bruinsma]

[30 november 1874 Brief van Funke aan Multatuli]

[november 1874 Artikel van J.N. van Hall over Mina Krüseman]

[1 december 1874 Brief van Multatuli aan Funke]

[1 december 1874 Brief van Multatuli aan Mina Krüseman]

[1 december 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[2 december 1874 Brief van Bruinsma aan zijn vrienden]

[3 december 1874 Brief van Multatuli aan Van Hall]

[3 december 1874 Brief van Multatuli aan Bientjes]

[4 december 1874 Brief van Multatuli aan Van Asperen]

[december 1874 Brief van Bruinsma aan Multatuli]

[6 december 1874 Brief van Multatuli aan Vosmaer]

[6 december 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[6 december 1874 Brief van Multatuli aan Funke]

[6 december 1874 Brief van Funke aan Multatuli]

[7 december 1874 Brief van Multatuli aan Vosmaer]

[Bijlage Drie wissels]

[8 december 1874 Ideën IV, tweede druk, verschijnt]

[8 december 1874 Weerwoord door J. van Vloten]

[8 december 1874 Slotwoord door J. Versluys]

[10 december 1874 Brief van Funke aan Multatuli]

[11 december 1874 Brief van Multatuli aan Versluys]

[11 december 1874 Brief van Mimi aan Mina Krüseman]

[12 december 1874 Brief van Multatuli aan Funke]

[12 december 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[12 december 1874 Brief van Funke aan Multatuli]

[14 december 1874 Brief van Multatuli aan Vosmaer]

[15 december 1874 Multatuli over spelling in Het Schoolblad]

[15 december 1874 Bericht van J. van Vloten in Het Schoolblad]

[december 1874 Circulaire van Funke]

[16 december 1874 Brief van Multatuli aan Funke]

[16 december 1874 Brief van Funke aan Multatuli]

[17 december 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[18 december 1874 Brief van Funke aan Multatuli]

[21 december 1874 Brief van Van Asperen aan Multatuli]

[22 december 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[24 december 1874 Bericht over een borstbeeld van Multatuli]

[28 december 1874 Brief van Versluys aan Bruinsma]

[29 december 1874 Artikel van Van Vloten]

[31 december 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[31 december 1874 Brief van Bruinsma aan Vosmaer]

[1 januari 1875 Edu wordt eenentwintig]

[1 januari 1875 Brief van Multatuli en Mimi aan Mina Krüseman]

[1 januari 1875 Advertentie in Het Nieuws van den Dag]

[2 januari 1875 Brief van Vosmaer aan Bruinsma]

[3 januari 1875 Brief van Multatuli aan Funke]

[3 januari 1875 Brief van Mina Krüseman aan Multatuli en Mimi]

[3 januari 1875 Artikel van J. van Vloten in Onze Tolk]

[4 januari 1875 Brief van Funke aan Multatuli]

[5 januari 1875 Brief van Multatuli aan Waltman]

[5 januari 1875 Brief van Funke aan Multatuli]

[7 januari 1875 Brief van Multatuli aan Switzar]

[9 januari 1875 Brief van Multatuli aan Funke]

[10 januari 1875 Brief van Multatuli aan Waltman]

[10 januari 1875 Artikel van J. Schippers in Onze Tolk]

[10 januari 1875 Brief van Mina Krüseman aan Holl. Schouwburg]

[11 januari 1875 Brief van Multatuli aan Switzar]

[11 januari 1875 Brief van Mina Krüseman aan Multatuli]

[11 januari 1875 Brief van Mina Krüseman aan Le Gras c.s.]

[11 januari 1875 Brief van Mina Krüseman aan de heer en mevrouw E.]

[12 januari 1875 Brief van Funke aan Multatuli]

[13 januari 1875 Brief van Mimi aan Funke]

[13 januari 1875 Verklaring van Albregt en Van Ollefen]

[14 januari 1875 Brief van Holl. Schouwburg aan Mina Krüseman]

[16 januari 1875 Advertentie in Het Nieuws van den Dag]

[16 januari 1875 Brief van Multatuli aan Funke]

[16 januari 1875 Brief van Multatuli aan Waltman]

[16 januari 1875 Brief van Mina Krüseman aan Multatuli en Mimi]

[17 januari 1875 Brief van Multatuli aan Switzar]

[17 januari 1875 Brief van Multatuli aan Mina Krüseman]

[17 januari 1875 Brief van A. van der Linde aan Multatuli]

[17 januari 1875 Onkruid onder de tarwe I in Onze Tolk]

[18 januari 1875 Brief van Funke aan Multatuli]

[18 januari 1875 Bericht in Het Nieuws van den Dag]

[19 januari 1875 Artikel van Versluys in Het Schoolblad]

[20 januari 1875 Brief van Multatuli aan Funke]

[20 januari 1875 Bericht in het Utrechtsch Dagblad]

[20 januari 1875 Brief van Funke aan Multatuli]

[21 januari 1875 Brief van Multatuli aan C. Vosmaer]

[21 januari 1875 Brief van Multatuli aan Waltman]

[21 januari 1875 Brief van Mina Krüseman aan Multatuli]

[21 januari 1875 Artikel in het Rederijkers Weekblad]

[21 januari 1875 Bericht in Het Vaderland]

[22 januari 1875 Brief van Multatuli aan Switzar]

[22 januari 1875 Ideën I herdrukt. Eerste aflevering]

[22 januari 1875 Eredoctoraten Leidse universiteit]

[23 januari 1875 Brief van Versluys aan Bruisma]

[23 januari 1875 Brief van Funke aan Multatuli]

[24 januari 1875 Brief van Mimi aan Mina Krüseman]

[24 januari 1875 Onkruid onder de tarwe II in Onze Tolk]

[24 januari 1875 Brief van Mina Krüseman aan Vosmaer]

[24 januari 1875 Brief van Multatuli aan N.]

[25 januari 1875 Brief van A. van der Linde aan Multatuli]

[26 januari 1875 Brief van Vosmaer aan Bruinsma]

[27 januari 1875 Bericht in het Utrechtsch Dagblad]

[28 januari 1875 Brief van Multatuli aan Waltman]

[28 januari 1875 Brief van Mina Krüseman aan Mimi]

[29 januari 1875 Brief van Multatuli aan Vosmaer]

[29 januari 1875 Brief van A. van der Linde aan Multatuli]

[29 januari 1875 Brief van Mina Krüseman aan Mimi]

[29 januari 1875 Brief van Multatuli aan Switzar]

[29 januari 1875 Brief van Le Gras aan Mina Krüseman]

[31 januari 1875 Brief van A. van der Linde aan Multatuli]

[31 januari 1875 Brief van Mina Krüseman aan Vosmaer]

[31 januari 1875 Onkruid onder de tarwe III in Onze Tolk]

[1 februari 1875 Brief van Edu aan Potgieter]

[2 februari 1875 Brief van Multatuli aan Mina Krüseman]

[2 februari 1875 Brief van Multatuli aan Mina Krüseman]

[2 februari 1875 Brief van Mina Krüseman aan mevrouw B.]

[3 februari 1875 Brief van Multatuli aan Funke]

[3 februari 1875 Brief van Multatuli aan Vosmaer]

[3 februari 1875 Brief van Multatuli aan Switzar]

[3 februari 1875 Brief van A. van der Linde aan Multatuli]

[3 februari 1875 Brief van Mimi aan Mina Krüseman]

[4 februari 1875 Brief van Mina Krüseman aan Vosmaer]

[4 februari 1875 Bericht van Potgieters overlijden]

[5 februari 1875 Brief van Funke aan Multatuli]

[5 februari 1875 Brief van A. van der Linde aan Multatuli]

[5 februari 1875 Brief van Mina Krüseman aan Mimi]

[5 februari 1875 Artikel over Potgieter in Het Nieuws vd Dag]

[februari 1875 Brief van Multatuli aan Vosmaer]

[6 februari 1875 Brief van Multatuli aan Funke]

[6 februari 1875 Bericht in de Nederlandsche Spectator]

[februari 1875 Briefkaart van Mina Krüseman aan mevrouw B.]

[7 februari 1875 Onkruid onder de tarwe IV in Onze Tolk]

[8 februari 1875 Brief van A. van der Linde aan Multatuli]

[8 februari 1875 Bericht in Algemeen Handelsblad]

[9 februari 1875 Brief van Mina Krüseman aan Mimi]

[9 februari 1875 Brief van Le Gras c.s. aan Mina Krüseman]

[9 februari 1875 Bericht in het Utrechtsch Dagblad]

[Bijlage Aantekening van Mina Krüseman]

[10 februari 1875 Bericht in de Nederlandsche Kunstbode]

[10 februari 1875 Prospectus nieuwe uitgave Vorstenschool]

[11 februari 1875 Brief van Multatuli aan Funke]

[11 februari 1875 Brief van A. van der Linde aan Multatuli]

[11 februari 1875 Bericht in de Middelburgsche Courant]

[11 februari 1875 Bericht in de Nieuwe Rotterdamsche Courant]

[12 februari 1875 Brief van Funke aan Multatuli]

[12 februari 1875 Brief van Multatuli aan Funke]

[12 februari 1875 Brief van Mina Krüseman aan Nieuwe Rott. Courant]

[12 februari 1875 Brief van Mina Krüseman aan mevrouw B.]

[13 februari 1875 Brief van Multatuli aan Switzar]

[13 februari 1875 Brief van Funke aan Multatuli]

[14 februari 1875 Bericht in het Algemeen Handelsblad]

[14 februari 1875 Brief van Mina Krüseman aan mevrouw B.]

[14 februari 1875 Brief van Mina Krüseman aan haar vader]

[14 februari 1875 Onkruid onder de tarwe V in Onze Tolk]

[14 februari 1875 Boekbeschrijving van Dozy]

[februari 1875 Brief van A. van der Linde aan Multatuli]

[15 februari 1875 Brief van Multatuli aan Funke]

[15 februari 1875 Brief van Multatuli aan Switzar]

[16 februari 1875 Brief van Multatuli aan Funke]

[16 februari 1875 Brief van Multatuli aan Vosmaer]

[16 februari 1875 Bericht in Het Vaderland]

[17 februari 1875 Brief van Multatuli aan Bruinsma]

[februari 1875 Brief van A. van der Linde aan Multatuli]

[17 februari 1875 Brief van Funke aan Multatuli]

[18 februari 1875 Brief van Multatuli aan A. van der Ghinst]

[18 februari 1875 Briefkaart van Mina Krüseman aan mevrouw B.]

[19 februari 1875 Brief van P. van Asperen aan V. Bruinsma]

[19 februari 1875 Brief van Multatuli aan Funke]

[19 februari 1875 Brief van Multatuli aan Switzar]

[19 februari 1875 Brief van A. van der Linde aan Multatuli]

[19 februari 1875 Bericht in het Utrechtsch Dagblad]

[20 februari 1875 Brief van Multatuli aan Funke]

[20 februari 1875 Brief van Multatuli aan een onbekende jonge vrouw]

[Bijlage Herinneringen van Mina Krüseman]

[20 februari 1875 Brief van Funke aan Multatuli]

[februari 1875 Brief van Multatuli aan J. Haspels]

[21 februari 1875 Brief van Multatuli aan Funke]

[21 februari 1875 Brief van A. van der Linde aan Multatuli]

[21 februari 1875 Onkruid onder de tarwe VI in Onze Tolk]

[22 februari 1875 Brief van Multatuli aan Funke]

[Bijlage Herinneringen van D. Haspels]

[22 februari 1875 Brief van A. van der Linde aan Multatuli]

[22 februari 1875 Brief van Funke aan Multatuli]

[22 februari 1875 Brief van Mina Krüseman aan mevrouw B.]

[22 februari 1875 Brief van Mina Krüseman aan haar vader]

[23 februari 1875 Brief van Multatuli aan Funke]

[Bijlage Herinneringen van Manta van Nieuwland]

[23 februari 1875 Brief van Funke aan Multatuli]

[23 februari 1875 Afzonderlijke uitgave Vorstenschool]

[23 februari 1875 Advertentie opvoering Vorstenschool]

[24 februari 1875 Brief van Multatuli aan Switzar]

[24 februari 1875 Brief van Funke aan Mimi]

[24 februari 1875 Advertentie in het Utrechtsch Dagblad]

[Bijlage Herinneringen van Esther de Boer-van Rijk]

[25 februari 1875 Brief van Multatuli aan Vosmaer]

[25 februari 1875 Brief van A. van der Linde aan Multatuli]

[25 februari 1875 Artikel in het Utrechtsch Dagblad]

[25 februari 1875 Artikel in Asmodée]

[25 februari 1875 Brief van Mina Krüseman aan Elise H.]

[25 februari 1875 Circulaire inzake Vorstenschool]

[25 februari 1875 Bericht in de Nederlandsche Kunstbode]

[25 februari 1875 Advertentie in het Leidsch Dagblad]

[25 februari 1875 Advertentie in Het Nieuws van den Dag]

[26 februari 1875 Brief van Mimi aan Funke]

[26 februari 1875 Brief van Funke aan Multatuli]

[26 februari 1875 Bericht in Het Nieuws van den Dag]

[27 februari 1875 Brief van Multatuli aan Funke]

[27 februari 1875 Brief van Mina Krüseman aan Mimi]

[27 februari 1875 Brief van Mina Krüseman aan mevrouw B.]

[27 februari 1875 Vlugmare van Vosmaer in De Nederlandsche Spectator]

[28 februari 1875 Brief van Mina Krüseman aan Elise H.]

[28 februari 1875 Bericht in het Utrechtsch Dagblad]

[28 februari 1875 Onkruid onder de tarwe VII in Onze Tolk]

[1 maart 1875 Brief van Mimi aan Mina Krüseman]

[Bijlage Verhaal van Mina Krüseman]

[1 maart 1875 Opvoering van Vorstenschool te Utrecht]

[1 maart 1875 Bericht in het Utrechtsch Dagblad]

[1 maart 1875 Brief van H. de Wolff aan Lien de Haas]

[1 maart 1875 Advertentie in de Nieuwe Rotterdamsche Courant]

[1 maart 1875 Brief van Marie Anderson aan Multatuli]

[2 maart 1875 Brief van A. van der Linde aan Multatuli]

[2 maart 1875 Artikel in de Nieuwe Rotterdamsche Courant]

[2 maart 1875 Brief van Mina Krüseman aan Michiels]

[2 maart 1875 Recensie Vorstenschool in Utrechtsch Dagblad]

[2 maart 1875 Advertentie in het Utrechtsch Dagblad]

[2 maart 1875 Artikel in het Leidsch Dagblad]

[3 maart 1875 Brief van Funke aan Multatuli]

[3 maart 1875 Recensie Vorstenschool in Het Nieuws van den Dag]

[3 maart 1875 Recensie Vorstenschool in het Algemeen Handelsblad]

[3 maart 1875 Bericht in het Algemeen Handelsblad]

[3 maart 1875 Bericht in het Utrechtsch Dagblad]

[3 maart 1875 Artikel in het Leidsch Dagblad]

[3 maart 1875 Recensie van Van Hall in Het Vaderland]

[4 maart 1875 Brief van Multatuli aan Van Hall]

[4 maart 1875 Brief van Multatuli aan Switzar]

[4 maart 1875 Recensie in de Nieuwe Rotterdamsche Courant]

[4 maart 1875 Artikel in Het Vaderland]

[4 maart 1875 Bericht in Arnhemsche Courant]

[4 maart 1875 Twee berichten in De Rotterdamsche Gids]

[4 maart 1875 Bericht in het Utrechtsch Dagblad]

[4 maart 1875 Twee berichten in het Algemeen Handelsblad]

[4 maart 1875 Bericht in het Leidsch Dagblad]

[5 maart 1875 Brief van Multatuli aan Van Hall]

[5 maart 1875 Brief van A. van der Linde aan Multatuli]

[5 maart 1875 Recensie in de Leidsche Courant]

[5 maart 1875 Bericht in de Leidsche Courant]

[6 maart 1875 Brief van Multatuli aan Korteweg]

[6 maart 1875 Recensie in het Utrechtsch Dagblad]

[6 maart 1875 Artikel in Sneeker Courant]

[7 maart 1875 Bericht in het Utrechtsch Dagblad]

[7 maart 1875 Onkruid onder de tarwe VIII in Onze Tolk]

[8 maart 1875 Brief van Multatuli aan J. Waltman]

[8 maart 1875 Brief van Multatuli aan Switzar]

[8 maart 1875 Brief van A. van der Linde aan Multatuli]

[8 maart 1875 Bericht in Het Nieuws van den Dag]

[9 maart 1875 Brief van Multatuli aan Van Hall]

[9 maart 1875 Vorstenschool verschijnt afzonderlijk]

[9 maart 1875 Advertentie in Het Nieuws van den Dag]

[10 maart 1875 Uitschrijving Burgerlijke Stand Den Haag]

[10 maart 1875 Bericht in de Nederlandsche Kunstbode]

[maart 1875 Brief van A. van der Linde aan Multatuli]

[11 maart 1875 Brief van Multatuli aan D. Haspels]

[11 maart 1875 Artikel in de Schager Courant]

[11 maart 1875 Inschrijving Burgerlijke Stand Rotterdam]

[12 maart 1875 Brief van Multatuli aan Switzar]

[12 maart 1875 Brief van Korteweg aan Multatuli]

[12 maart 1875 Bericht in de Nieuwe Rotterdamsche Courant]

[12 maart 1875 Bericht in Het Nieuws van den Dag]

[Bijlage Intekenlijst Delftsch Studentencorps]

[12 maart 1875 Advertentie in de Nieuwe Rotterdamsche Courant]

[12 maart 1875 Advertentie in Het Vaderland]

[12 maart 1875 Artikel in het Utrechtsch Dagblad]

[13 maart 1875 Artikel in De Nederlandsche Spectator]

[13 maart 1875 Artikel in de Zaanlandsche Courant]

[13 maart 1875 Artikel in de Sneeker Courant]

[14 maart 1875 Onkruid onder de tarwe IX in Onze Tolk]

[15 maart 1875 Brief van Mina Krüseman aan Cohen Stuart]

[maart 1875 Aanbiedingscirculaire Max Havelaar]

[16 maart 1875 Brief van Korteweg aan Multatuli]

[16 maart 1875 Advertentie in de Dordrechtsche Courant]

[maart 1875 Brief van Mina Krüseman aan Cohen Stuart]

[17 maart 1875 Brief van Funke aan Multatuli]

[17 maart 1875 Bericht in de Arnhemsche Courant]

[18 maart 1875 Brief van Multatuli aan Switzar]

[18 maart 1875 Brief van Vosmaer aan Mina Krüseman]

[19 maart 1875 Advertentie lezing in Delftsche Courant]

[19 maart 1875 Brief van Multatuli aan Korteweg]

[20 maart 1875 Brief van Multatuli aan Funke]

[20 maart 1875 Brief van Multatuli aan Waltman]

[21 maart 1875 Verslag in de Nieuwe Rotterdamsche Courant]

[21 maart 1875 Brief van Multatuli aan J. Waltman]

[21 maart 1875 Onkruid onder de tarwe X in Onze Tolk]

[21 maart 1875 Twee artikelen in Het Nederlandsch Tooneel]

[22 maart 1875 Brief van Multatuli aan Funke]

[22 maart 1875 Verslag in Het Vaderland]

[22 maart 1875 Artikel in Het Nieuws van den Dag]

[23 maart 1875 Brief van Multatuli aan Mina Krüseman]

[23 maart 1875 Brief van Funke aan Multatuli]

[23 maart 1875 Advertentie in de Nieuwe Rotterdamsche Courant]

[23 maart 1875 Bericht in de Dordrechtse Courant]

[24 maart 1875 Brief van Mina Krüseman aan Elize Baart]

[24 maart 1875 Brief van Le Gras c.s. aan Mina Krüseman]

[24 maart 1875 Bericht in de Dordrechtsche Courant]

[24 maart 1875 Ingezonden Stuk in de Dordrechtsche Courant]

[24 maart 1875 Advertentie in de Nieuwe Rotterdamsche Courant]

[25 maart 1875 Artikel in de Nederlandsche Kunstbode]

[25 maart 1875 Artikel in het Rederijkers Weekblad]

[25 maart 1875 Bericht in de Nieuwe Rotterdamsche Courant]

[26 maart 1875 Brief van Mina Krüseman aan Elize Baart]

[26 maart 1875 Bericht in Het Nieuws van den Dag]

[27 maart 1875 Brief van Multatuli aan Funke]

[27 maart 1875 Ingezonden Stuk in de Nieuwe Rotterdamsche Courant]

[27 maart 1875 Artikel in de Sneeker Courant]

[27 maart 1875 Advertentie in de Nieuwe Rotterdamsche Courant]

[28 maart 1875 Brief van Mina Krüseman aan fam. E.]

[maart 1875 Brief van Mina Krüseman aan mevrouw Bosch]

[28 maart 1875 Bericht in het Utrechtsch Dagblad]

[28 maart 1875 Recensie Vorstenschool in Dordrechtsche Courant]

[28 maart 1875 Onkruid onder de tarwe XI in Onze Tolk]

[28 maart 1875 Bericht in Onze Tolk]

[29 maart 1875 Brief van Margadant aan Mina Krüseman]

[29 maart 1875 Brief van Mina Krüseman aan Margadant]

[30 maart 1875 Brief van Multatuli aan Margadant]

[30 maart 1875 Brief van Mina Krüseman aan Le Gras c.s.]

[1 april 1875 Huwelijk van Multatuli en Mimi]

[Huwelijksbijlagen]

[1 april 1875 Twee brieven van Multatuli aan Margadant]

[1 april 1875 Brief van Margadant aan Mina Krüseman]

[1 april 1875 Advertentie in de Amsterdamsche Courant]

[2 april 1875 Brief van Multatuli aan Funke]

[2 april 1875 Mina Krüseman te Antwerpen]

[april 1875 Artikel in De Gids]

[april 1875 Artikel van J.W.T. Cohen Stuart in De Banier]

[3 april 1875 Advertentie in de Nieuwe Rotterdamsche Courant]

[4 april 1875 Onkruid onder de tarwe XII in Onze Tolk]

[4 april 1875 Briefkaart van Vosmaer aan Kok]

[4 april 1875 Brief van Mina Krüseman aan Margadant]

[4 april 1875 Advertentie in de Nieuwe Rotterdamsche Courant]

[4 april 1875 Advertentie in de Nieuwe Rotterdamsche Courant]

[5 april 1875 Huwelijksadvertentie in de Opregte Haarlemsche Crt.]

[5 april 1875 Brief van Multatuli aan Margadant]

[5 april 1875 Brief van Multatuli aan Margadant]

[5 april 1875 Multatuli spreekt te Rotterdam]

[6 april 1875 Advertentie in het Algemeen Handelsblad]

[7 april 1875 Multatuli-souper te Amsterdam]

[7 april 1875 Advertentie in het Utrechtsch Dagblad]

[7 april 1875 Verslag van de voordracht te Rotterdam]

[7 april 1875 Advertentie in Het Vaderland]

[8 april 1875 Bericht in Het Nieuws van den Dag]

[8 april 1875 Advertentie in de Amsterdamsche Courant]

[9 april 1875 Brief van Multatuli aan Margadant]

[9 april 1875 Recensie in de Amsterdamsche Courant]

[9 april 1875 Recensie in Het Nieuws van den Dag]

[9 april 1875 Recensie in het Algemeen Handelsblad]

[9 april 1875 Advertentie in de Amsterdamsche Courant]

[10 april 1875 Advertentie in de Dordrechtsche Courant]

[11 april 1875 Een modern Geuzenlied in Het Nieuws van den Dag]

[11 april 1875 Artikel in De Rotterdamsche Gids]

[11 april 1875 Advertentie in de Amsterdamsche Courant]

[12 april 1875 Multatuli spreekt te Utrecht]

[13 april 1875 Verslag in Utrechtsch Dagblad]

[13 april 1875 Brief van Multatuli aan Margadant]

[13 april 1875 Brief van Margadant aan Mina Krüseman]

[13 april 1875 Brief van Mina Krüseman aan Cosijn]

[13 april 1875 Telegram van Le Gras c.s. aan Mina Krüseman]

[13 april 1875 Telegram van Elize Baart aan Mina Krüseman]

[13 april 1875 Multatuli spreekt te 's-Gravenhage]

[14 april 1875 Brief van Elize Baart aan Mina Krüseman]

[14 april 1875 Telegram van Elize Baart aan Mina Krüseman]

[14 april 1875 Advertentie in de Amsterdamsche Courant]

[15 april 1875 Brief van Funke aan Multatuli]

[15 april 1875 Verslag in Het Vaderland]

[15 april 1875 Multatuli spreekt te Dordrecht]

[15 april 1875 Circulaire inzake Verspreide stukken]

[15 april 1875 Ingezonden Stuk in de Dordrechtsche Courant]

[17 april 1875 Brief van Multatuli aan Van Hall]

[17 april 1875 Brief van Mina Krüseman aan Margadant]

[18 april 1875 Brief van Multatuli aan De Geyter]

[18 april 1875 Brief van Multatuli aan Funke]

[18 april 1875 Telegram van Le Gras aan Mina Krüseman]

[18 april 1875 Onkruid onder de tarwe XIII in Onze Tolk]

[19 april 1875 Artikel in de Arnhemsche Courant]

[19 april 1875 Brief van Multatuli aan H.J.J. Bos]

[22 april 1875 Brief van Multatuli aan Van Hall]

[24 april 1875 Brief van Funke aan Multatuli]

[25 april 1875 Brief van Funke aan Multatuli]

[25 april 1875 Telegram van Margadant aan Mina Krüseman]

[25 april 1875 Onkruid onder de tarwe XIV in Onze Tolk]

[25 april 1875 Reactie Brooshooft in Onze Tolk]

[26 april 1875 Brief van Le Gras c.s. aan Mina Krüseman]

[28 april 1875 Telegram van Elize Baart aan Mina Krüseman]

[28 april 1875 Telegram van Le Gras aan Mina Krüseman]

[28 april 1875 Brief van Mina Krüseman aan Cohen Stuart]

[28 april 1875 Advertentie lezing in de Nieuwe Rotterdamsche Courant]

[29 april 1875 Brief van Multatuli en Mimi aan Funke]

[29 april 1875 Advertentie in de Middelburgsche Courant]

[30 april 1875 Verslag in de Nieuwe Rotterdamsche Courant]

[30 april 1875 De vierde druk van Verspreide Stukken verschijnt]

[1 mei 1875 Multatuli spreekt te Goes]

[1 mei 1875 Bericht in de Sneeker Courant]

[2 mei 1875 Onkruid onder de tarwe XIV (vervolg) in Onze Tolk]

[3 mei 1875 Brief van Mina Krüseman aan mevrouw L.]

[3 mei 1875 Brief van Margadant aan Mina Krüseman]

[4 mei 1875 Artikel in de Middelburgsche Courant]

[mei 1875 Verslag van Multatuli's voordracht te Goes]

[4 mei 1875 Exploit van Spoor aan Mina Krüseman]

[5 mei 1875 Brief van Mina Krüseman aan mevrouw L.]

[5 mei 1875 Circulaire inzake Multatuli's portret]

[5 mei 1875 Ingezonden Stuk in het Dagblad voor Zuid-Holland]

[7 mei 1875 Brief van d'Ablaing van Giessenburg aan Funke]

[7 mei 1875 Advertentie in de Leeuwarder Courant]

[9 mei 1875 Bericht in Onze Tolk]

[11 mei 1875 Brief van Funke aan Multatuli]

[12 mei 1875 Brief van Multatuli aan Funke]

[13 mei 1875 Brief van Multatuli aan Funke]

[13 mei 1875 Brief van Multatuli aan Haspels]

[14 mei 1875 Brief van Mimi aan Funke]

[14 mei 1875 Brief van Mina Krüseman aan Damstee]

[14 mei 1875 Twee advertenties in de Leeuwarder Courant]

[15 mei 1875 Advertentie in de Middelburgsche Courant]

[15 mei 1875 Brief van Mina Krüseman aan mevrouw S.]

[16 mei 1875 Recensie in de Leeuwarder Courant]

[16 mei 1875 Bericht in de Bredasche Courant]

[16 mei 1875 Onkruid onder de tarwe XV in Onze Tolk]

[17 mei 1875 Programma Vorstenschool te Middelburg]

[19 mei 1875 Recensie inzake de opvoering van Vorstenschool te Middelburg]

[20 mei 1875 Recensie inzake de opvoering van Vorstenschool te Breda]

[21 mei 1875 Brief van Mina Krüseman aan heer en mevrouw E.]

[21 mei 1875 Het portret van Multatuli verschijnt]

[25 mei 1875 Verslag van de voordracht door J.A. Alberdingk Thijm]

[29 mei 1875 J.C.P. Hotz overlijdt]

[5 juni 1875 Advertentie in de Dordrechtse Courant]

[juni 1875 Artikel van Mina Krüseman]

[19 juni 1875 Vlugmaren in De Nederlandsche Spectator]

[23 juni 1875 Brief van Funke aan Multatuli]

[23 juni 1875 Bericht in het Algemeen Handelsblad]

[24 juni 1875 Lidmaatschap Maatschappij der Nederlandse Letterkunde]

[25 juni 1875 Onkruid onder de tarwe verschijnt]

[25 juni 1875 Brief van Multatuli aan Funke]

[25 juni 1875 Brief van Multatuli aan Funke]

[26 juni 1875 Brief van Multatuli aan Funke]

[29 juni 1875 Brief van Funke aan Multatuli]

[30 juni 1875 Brief van Funke aan Multatuli]

[juni 1875 Beoordeling van Vorstenschool in Dietsche Warande]

[5 juli 1875 Brief van Multatuli aan Waltman]

[juli 1875 Recensie van Vorstenschool in De Vlaamsche Kunstbode]

[juli 1875 Brief van Multatuli aan Funke]

[juli 1875 Aart Admiraal in De Tijdspiegel]

[15 juli 1875 Briefkaart van Multatuli aan J. Waltman]

[16 juli 1875 Brief van Funke aan Multatuli]

[17 juli 1875 Brief van Multatuli aan Funke]

[18 juli 1875 Bericht in Onze Tolk]

[22 juli 1875 Brief van Multatuli aan J. Verdam]

[23 juli 1875 Advertentie in de Leeuwarder Courant]

[27 juli 1875 Brief van Multatuli aan Tiele]

[27 juli 1875 Recensie in Leeuwarder Courant]

[2 augustus 1875 Brief van Multatuli aan Pik]

[4 augustus 1875 Brief van Multatuli aan Tiele]

[6 augustus 1875 Brief van Funke aan Multatuli]

[7 augustus 1875 Brief van Multatuli aan Funke]

[10 augustus 1875 Brief van Funke aan Multatuli]

[12 augustus 1875 Brief van Multatuli aan Funke]

[12 augustus 1875 Bericht in de Nieuwe Rotterdamsche Courant]

[13 augustus 1875 Brief van Mimi en Multatuli aan Merens]

[15 augustus 1875 Brief van Multatuli aan Pik]

[23 augustus 1875 Brief van Multatuli aan Funke]

[27 augustus 1875 Brief van Multatuli aan Tiele]

[27 augustus 1875 Brief van Funke aan Multatuli]

[30 augustus 1875 Brief van Multatuli aan Vosmaer]

[31 augustus 1875 Brief van Multatuli aan Funke]

Biografische aantekeningen


[22 maart 1875
Artikel in Het Nieuws van den Dag]

22 maart 1875

Artikel in Het Nieuws van den Dag, no. 1574. (K.B. 's-Gravenhage; fotokopie M.M.)

Het artikel zal van de hand van H. de Veer zijn.

Een ketterij op het gebied der dramatische kunst.

In het jongste nommer van het Nederlandsch tooneel, orgaan van het Nederlandsch tooneelverbond, heeft de hoofdredacteur, de Heer Mr. J.N. van Hall, zelf de taak vervuld om verslag te geven van de eerste voorstellingen van Vorstenschool.

Wij hadden niet anders verwacht. Met hem achten wij de opvoering van Multatuli's werk een allerbelangrijkste gebeurtenis in de tooneelwereld.

Toch ligt 't voor de hand, dat, nu door anderen alles reeds gezegd is, wat er te zeggen viel, de Heer Van Hall den lezers van het tijdschrift, waarvan hij hoofdredacteur is, niets nieuws kon vertellen. De quaestie, of mejuffrouw Kruseman aanleg en geschiktheid bezit voor het tooneel, dreigt waarlijk meer dan vervelend te worden. Voor- en tegenstanders hebben hunne meening in 't breede uiteengezet. Het gezag van den Heer Van Hall als criticus is nog niet genoeg gevestigd om anderen of ons te bekeeren. Zelfs hebben wij reden te meenen, dat de hoofdredacteur van het Nederlandsch tooneel door weifeling en onbeslistheid juist in deze materie zijn invloed grootelijks afbreuk heeft gedaan.

Doch 't is niet daarover, dat wij heden willen spreken. Er is een vraagstuk van vrij wat grooter belang door den Heer van Hall ter sprake gebracht, zonder dat 't ook maar een oogenblik in hem schijnt te zijn opgekomen, dat hij, meenende ons de les te lezen, een stelling verkondigde, welke, indien zij opging, ons tooneel, aan 't welk hij zoo'n warm hart toedraagt, voor goed zou vermoorden. Wij zeggen: meenende ons de les te lezen; want de berisping, welke aan zijne stelling ten grondslag ligt, geldt het oordeel, uitgesproken in ons nommer van 3 Maart, dat de Vorstenschool ‘ongeschikt zou zijn voor het tooneel’. Men leze, wat de Heer van Hall aan die meening tegenoverstelt. ‘De voorstellingen van Vorstenschool’, zoo schrijft hij, ‘hebben mij nieuwen moed gegeven op de toekomst van ons tooneel. Laten er maar dichters komen, die wat te zeggen hebben, al heet men hun scheppingen ook “ongeschikt voor het tooneel”. (Het Nieuws van den Dag van 3 Maart) - ziet hoe de worsteling met zulke scheppingen de spieren van onze tooneelspelers staalt, en van verdienstelijke acteurs, waarachtige kunstenaars maakt’... ja, hij is met den aanhef van deze phrase zoo ingenomen, dat hij haar met het oog op onze zuster, de Nieuwe Rotterdamsche Courant, nog eens herhaalt: ‘Laat er maar dichters komen die wat te zeggen hebben, al noemt men hun drama ook “minder geslaagd”, (N.R.C. van 4 Maart.) - er is in Nederland nog een publiek, dat meesterstukken, waar het harte aan heeft meegewerkt, weet te verstaan en te waardeeren.’

Wij protesteeren tegen deze manier om een ernstig vraagstuk van de dramatische kunst weg te moffelen in een verdraaide voorstelling van een paar uitspraken der pers. Noch de Nieuwe Rotterdamsche Courant, noch wij hebben ons te verwijten, dat wij een meesterstuk, waaraan het hart heeft meegewerkt, hebben miskend. 't Kwam niet in ons op Multatuli den krans van den Lyricus van 't hoofd te rukken, toen wij beweerden dat hij als Dramaticus zijn sporen nog verdienen moet. Integendeel. Aan warme ingenomenheid met zijn talent en erkenning van het diep gevoel, dat ook in Vorstenschool trilt, heeft 't dezerzijds nooit ontbroken. Indien 't noodig is, zijn wij bereid wat wij dienaangaande zeiden te herhalen en aan te vullen. Doch de hoofdredacteur van het Nederlandsch tooneel behoorde te weten, dat dit in casu de vraag niet is. Hij had zich in elk geval moeten wachten voor de verkondiging eener meening of den schijn van deze, welke in het belang van ons nationaal tooneel als door en door valsch moet gebrandmerkt worden.

Of hoe zou 't anders dan de dood voor onze dramatische kunst kunnen zijn wat hier als de vrucht van de jongste ervaring en met autoriteit gepredikt wordt! Denkt eens, dat het publiek (en 't zou er het recht toe hebben deze les aldus te vertolken): Laat de dichters, die wat op het hart hebben, zich niet angstig afvragen in welken vorm zij hunnen kunstwerken te gieten hebben, of het Epos, de Lyriek, het Drama of wel de Didactiek de aangewezen richting is, waarin zij zich moeten bewegen. Laat hen in deze niet angstvallig zijn. 't Komt er slechts op aan of zij iets te zeggen hebben en of ze een hart hebben - de rest gaat van zelf. Als de poetische gedachte zich niet van nature voegt naar de eischen van het tooneel, dan zullen de acteurs daarbij zelfs profiteeren; juist door de worsteling met zulke scheppingen worden de spieren gestaald en als de critiek zegt, dat het stuk minder geschikt of minder geslaagd is, dan beroepen wij ons op het publiek. 't Publiek heeft ook een hart, en weet overal het hart te ontdekken, zelfs onder een gescheurd en gelapt dramatisch kleed.

Wij vragen iederen onpartijdige, in verband met deze vertolking, of de manier van den Heer Van Hall de rechte is om een vraagstuk op het gebied der Kunst uit te maken, of wij niet het recht hadden van den Heer Van Hall bewijzen voor zijn meening, dat Vorstenschool een goed drama is, te verwachten, in stede van zulke dooddoeners.

Doch wat spreken wij van ons recht. De leer, hier verkondigd, is op zichzelf zoo door en door ongezond en onwaarachtig, dat het gevaar, waarmee zij den kunstsmaak van ons volk bedreigt, alle vrienden der goede zaak naar de wapenen moet doen grijpen. Liever geen nationaal tooneel, dan een, waarbij de spieren van onze acteurs en de goedhartigheid van ons publiek den doorslag geven, waarbij het drama als rekstok gebruikt wordt, en mannen als Mr. Van Hall gunstige critieken schrijven, zoodra ze maar de overtuiging hebben gekregen, dat de auteur een hart heeft.

Wij hebben van onzen kant, ofschoon maar met een paar trekken, het vraagstuk anders opgezet. Wij meenden en meenen nog, dat Vorstenschool, ofschoon een mozaïk van kostelijke steenen, geen gebouw is; dat er te weinig handeling, te weinig gang, te weinig eenheid van gedachte... in één woord, dat er te weinig hoogere dramatische kunst in gevonden wordt. Wij voegen nu gaarne aan deze meening, omtrent het werk van Multatuli in 't bijzonder, eene algemeene opmerking toe, welke wij in het belang van de Kunst in Nederland weer lijnrecht tegenover die van den Heer Van Hall plaatsen, namelijk: dat 't niet genoeg is wat te zeggen te hebben, dat de dichter vooraf behoort te weten, hoe en waar hij 't zeggen moet. Voorts dat de acteurs niet gespierd, maar in den grond bedorven worden door de worsteling met ongeschikte dramatische producten, tenzij zij reeds zoo hoog staan, dat zij op hun beurt den dichter een lesje kunnen geven. Doch dan zijn zij reeds kunstenaars geworden en wel aan de hand van tooneelspel-dichters, die hun vak door en door verstonden. Eindelijk spreken wij als onze bepaalde meening uit, dat het hart wel aan een meesterstuk moet hebben meegewerkt, maar dat een drama bovendien den beitel en den hamer noodig heeft, zonder welke 't nooit een drama worden zal.

Wij willen gaarne met ieder, die 't verlangt, deze stellingen nader bespreken. Of zijn dat geen stellingen, die voor een dispuut geschikt mogen geacht worden? Zijn 't soms axiomata?

Ja, 't zijn axiomata, onbetwistbare waarheden, die door geen man van gezag op het gebied der dramatische kunst ooit zijn weersproken of betwist....

Doch hoe is 't dan mogelijk, dat de hoofdredacteur van het Nederlandsch Tooneel den schijn op zich laadt een ketterij te verkondigen, die deze eenvoudige waarheden vierkant in 't aangezicht tart?

Wij vonden dit verschijnsel op zich zelf belangrijk genoeg, om het onder de aandacht onzer lezers te brengen, en 't hun ter bespreking en overweging aan te bevelen.