Multatuli.online

Volledige Werken. Deel 16. Brieven en dokumenten uit de jaren 1873-1874

Voorbericht

Nota

[12 juni 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[12 juni 1873 Aantekeningen in het Memoriaal]

[13 juni 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[13 juni 1873 Brief van Funke aan Multatuli]

[14 juni 1873 Brief van Funke aan Multatuli]

[15 juni 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[18 juni 1873 Portret van Nonni met opdracht]

[19 juni 1873 Brief van J.W.T. Cohen Stuart aan Multatuli]

[21 juni 1873 Aantekeningen in het Memoriaal]

[21 juni 1873 Brief van A.B. Cohen Stuart aan Multatuli]

[23 juni 1873 Brief van Funke aan Multatuli]

[26 juni 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[26 juni 1873 Aantekeningen in het Memoriaal]

[27 juni 1873 Brief van A.B. Cohen Stuart aan Multatuli]

[28 juni 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[28 juni 1873 Brief van Funke aan Multatuli]

[29 juni 1873 Brief van Multatuli aan Loder]

[30 juni 1873 Aantekening van Mimi in Dagboek]

[1 juli 1873 Brief van Multatuli aan A.B. Cohen Stuart]

[1 juli 1873 Brief van Multatuli aan J.W.T. Cohen Stuart]

[1 juli 1873 Brief van Multatuli aan Gerdessen]

[2 juli 1873 Brief van J.W.T. Cohen Stuart aan Multatuli]

[3 juli 1873 Brief van A.B. Cohen Stuart aan Multatuli]

[4 juli 1873 Brief van Multatuli aan J.W.T. Cohen Stuart]

[4 juli 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[4 juli 1873 Aantekening van Mimi in Dagboek]

[5 juli 1873 Brief van J.W.T. Cohen Stuart aan Multatuli]

[6 juli 1873 Brief van Multatuli aan De Lelie]

[7 juli 1873 Aantekeningen in het Memoriaal]

[7 juli 1873 Brief van Funke aan Multatuli]

[7 juli 1873 Brief van Roorda van Eysinga aan Multatuli]

[8 juli 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[8 juli 1873 Brief van Multatuli aan J.W.T. Cohen Stuart]

[8 juli 1873 Ideën V, laatste aflevering verschijnt]

[9 juli 1873 Artikel in de Sumatra-Courant]

[10 juli 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[10 juli 1873 Aantekeningen in het Memoriaal]

[10 juli 1873 Brief van J.W.T. Cohen Stuart aan Multatuli]

[11 juli 1873 Brief van Multatuli aan Roorda van Eysinga]

[11 juli 1873 Aantekeningen in het Memoriaal]

[12 juli 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[12 juli 1873 Brief van Funke aan Multatuli]

[12 juli 1873 Slot-artikel in de Sumatra-Courant]

[13 juli 1873 Aantekeningen van Mimi in Dagboek]

[14 juli 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[14 juli 1874 Aantekeningen in het Memoriaal]

[15 juli 1873 Brief van Funke aan Multatuli]

[17 juli 1873 Brief van Multatuli aan Switzar]

[17 juli 1873 Aantekeningen in het Memoriaal]

[18 juli 1873 Brief van Multatuli aan Wintgens]

[18 juli 1873 Brief van Multatuli aan Van Duyse]

[18 juli 1873 Brief van De Geyter aan Rooses]

[19 juli 1873 Brief van Mimi aan Funke]

[19 juli 1873 Aantekeningen in het Memoriaal]

[21 juli 1873 Brief van Tine aan Stéphanie]

[22 juli 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[22 juli 1873 Aantekeningen in het Memoriaal]

[22 juli 1873 Brief van Roorda van Eysinga aan Multatuli]

[24 juli 1873 Aantekeningen in het Memoriaal]

[25 juli 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[25 juli 1873 Beoordeling van Ideën V in Onze Tolk]

[26 juli 1873 Brief van Multatuli aan Switzar]

[29 juli 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[29 juli 1873 Aantekeningen in het Memoriaal]

[30 juli 1873 Brief van Mimi aan Funke]

[31 juli 1873 Aantekeningen in het Memoriaal]

[2 augustus 1873 Brief van Multatuli aan Switzar]

[2 augustus 1873 Brief van Multatuli aan Gerdessen]

[2 augustus 1873 Bericht in de NRC]

[3 augustus 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[3 augustus 1873 Aantekeningen in het Memoriaal]

[6 augustus 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[6 augustus 1873 Aantekeningen in het Memoriaal]

[8 augustus 1873 Brief van Multatuli aan Switzar]

[9 augustus 1873 Twee berichten in de Sumatra-Courant]

[10 augustus 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[10 augustus 1873 Aantekeningen in het Memoriaal]

[12 augustus 1873 Brief van Mimi aan Funke]

[13 augustus 1873 Brief van Funke aan Multatuli]

[14 augustus 1873 Brief van Multatuli aan Switzar]

[14 augustus 1873 Aantekeningen in het Memoriaal]

[14 augustus 1873 Artikel van Ten Brink in de Locomotief]

[15 augustus 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[15 augustus 1873 Artikel van Ten Brink in de Locomotief]

[16 augustus 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[18 augustus 1873 Brief van Multatuli aan Switzar]

[18 augustus 1873 Brief van Funke aan Multatuli]

[19 augustus 1873 Brief van Multatuli aan Waltman]

[20 augustus 1873 Brief van Multatuli aan Waltman]

[20 augustus 1873 Brief van Multatuli aan De Geyter]

[20 augustus 1873 Brief van Multatuli aan Waltman]

[20 augustus 1873 Ingezonden Stuk in de Sumatra-Courant]

[22 augustus 1873 Aantekeningen van Mimi in Dagboek]

[22 augustus 1873 Hoofdartikel in Alg. Dagblad van Ned.-Indië]

[23 augustus 1873 Brief van Multatuli aan Switzar]

[23 augustus 1873 Brief van Multatuli aan Waltman]

[23 augustus 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[23 augustus 1873 Brief van Mimi aan Funke]

[27 augustus 1873 Brief van Multatuli aan Waltman]

[28 augustus 1873 Brief van Multatuli aan Switzar]

[28 augustus 1873 Brief van Multatuli aan Waltman]

[28 augustus 1873 Aantekeningen in het Memoriaal]

[1 september 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[1 september 1873 Circulaire inzake spoorwegplan]

[Bijlage Lijst van kranten en regeringen]

[2 september 1873 Brief van Mina Krüseman aan Gen. Krüseman]

[2 september 1873 Antwoord van de Engelse regering]

[4 september 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[4 september 1873 Brief van Multatuli aan Roorda van Eysinga]

[5 september 1873 Brief van Mina Krüseman aan familie H.]

[6 september 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[6 september 1873 Aantekeningen in het Memoriaal]

[7 september 1873 Aantekeningen van Mimi in Dagboek]

[7 september 1873 Brief van Funke aan Multatuli]

[8 september 1873 Brief van Multatuli aan Switzar]

[8 september 1873 Mededeling in het Algemeen Handelsblad]

[9 september 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[9 september 1873 Bericht in het Algemeen Handelsblad]

[10 september 1873 Brief van Multatuli aan Waltman]

[10 september 1873 Brief van Multatuli aan Contemporary Review]

[10 september 1873 Brief van Mina Krüseman aan Multatuli]

[11 september 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[11 september 1873 Reactie op bericht in het Handelsblad]

[11 september 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[11 september 1873 Aantekeningen in het Memoriaal]

[12 september 1873 Antwoord van Saksen-Weimar]

[13 september 1873 Brief van Multatuli aan Waltman]

[13 september 1873 Brief van Multatuli aan Switzar]

[13 september 1873 Artikel van Holda in de Ned. Spectator]

[14 september 1873 Ingezonden Stuk van Multatuli in Handelsblad]

[16 september 1873 Brief van Multatuli aan Roorda van Eysinga]

[16 september 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[16 september 1873 Aantekeningen in het Memoriaal]

[16 september 1873 Antwoord van de Verenigde Staten]

[17 september 1873 Brief van Funke aan Multatuli]

[18 september 1873 Brief van Multatuli aan Switzar]

[19 september 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[19 september 1873 Brief van Multatuli aan Waltman]

[20 september 1873 Antwoord van Baden]

[20 september 1873 Tweede artikel van Holda in de Spectator]

[22 september 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[22 september 1873 Brief van Mimi aan Funke]

[22 september 1873 Aantekeningen in het Memoriaal]

[23 september 1873 Brief van Funke aan Waltman]

[24 september 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[24 september 1873 Aantekeningen in het Memoriaal]

[24 september 1873 Multatuli's uitvinding in de Sneeker Courant]

[25 september 1873 Brief van Mina Krüseman aan Doorenbos]

[26 september 1873 Brief van Multatuli aan Switzar]

[26 september 1873 Aantekeningen in het Memoriaal]

[26 september 1873 Brief van Funke aan Multatuli]

[27 september 1873 Aantekeningen van Mimi in Dagboek]

[28 september 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[28 september 1873 Aantekeningen in het Memoriaal]

[30 september 1873 Aantekeningen in het Memoriaal]

[30 september 1873 Brief van Funke aan Multatuli]

[30 september 1873 Vrye Arbeid, vierde druk, verschijnt]

[1 oktober 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[1 oktober 1873 Brief van Multatuli aan Switzar]

[2 oktober 1873 Brief van Multatuli aan Waltman]

[2 oktober 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[2 oktober 1873 Aantekeningen in het Memoriaal]

[2 oktober 1873 Rekening-courant]

[2 oktober 1873 Bespreking van De Bruid daarboven]

[3 oktober 1873 Brief van Funke aan Multatuli]

[4 oktober 1873 Brief van Multatuli aan Roorda van Eysinga]

[5 oktober 1873 Brief van Multatuli aan Switzar]

[6 oktober 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[7 oktober 1873 Brief van Mimi aan Funke]

[10 oktober 1873 Brief van Multatuli aan Switzar]

[10 oktober 1873 Millioenen-studiën, laatste aflevering, verschijnt]

[11 oktober 1873 Brief van Multatuli aan Roorda van Eysinga]

[11 oktober 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[13 oktober 1873 Brief van Funke aan Multatuli]

[14 oktober 1873 Brief van Multatuli aan Vosmaer]

[14 oktober 1873 Brief van Multatuli aan Switzar]

[15 oktober 1873 Brief van Mina Krüseman aan Multatuli]

[17 oktober 1873 Ideën VI, eerste aflevering, verschijnt]

[17 oktober 1873 Antwoord van Oostenrijk]

[17 oktober 1873 Brief van Mina Krüseman aan Betsy Perk]

[20 oktober 1873 Brief van Multatuli aan Switzar]

[21 oktober 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[22 oktober 1873 Brief van Multatuli aan Vosmaer]

[23 oktober 1873 Brief van Multatuli aan Switzar]

[23 oktober 1873 Bericht in de Locomotief]

[25 oktober 1873 Brief van Funke aan Multatuli en Mimi]

[26 oktober 1873 Brief van Mina Krüseman aan Betsy Perk]

[28 oktober 1873 Antikritiek door Van Vloten inzake Bilderdijk]

[28 oktober 1873 Een dictatoriaal schrijven, door Van Vloten]

[29 oktober 1873 Brief van Multatuli aan Switzar]

[30 oktober 1873 Brief van Mina Krüseman aan Multatuli]

[31 oktober 1873 Brief van Multatuli aan Vosmaer]

[oktober 1873 Aantekeningen in het Memoriaal]

[1 november 1873 Artikel in de Locomotief]

[november 1873 Beoordeling Ideën V in De Tijdspiegel]

[2 november 1873 Brief van Multatuli aan Switzar]

[3 november 1873 Brief van Funke aan Multatuli]

[4 november 1873 Brief van Multatuli aan Roorda van Eysinga]

[4 november 1873 Brief van Funke aan Multatuli]

[5 november 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[5 november 1873 Brief van Multatuli aan Switzar]

[7 november 1873 Brief van Funke aan Multatuli]

[8 november 1873 Brief van Multatuli aan Waltman]

[8 november 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[10 november 1873 Brief van Multatuli aan Switzar]

[10 november 1873 Brief van Funke aan Multatuli]

[11 november 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[13 november 1873 Brief van Multatuli aan aan Waltman]

[13 november 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[15 november 1873 Brief van Multatuli aan Switzar]

[november 1873 Aantekeningen in het Memoriaal]

[17 november 1873 Brief van Funke aan Multatuli]

[19 november 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[20 november 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[21 november 1873 Brief van Multatuli aan Switzar]

[21 november 1873 Brief van Funke aan Multatuli]

[21 november 1873 Brief van Stéphanie aan Potgieter]

[22 november 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[22 november 1873 Bericht van Frederik Muller aan Funke]

[23 november 1873 Beoordeling van Millioenen-studiën in Schoolblad]

[24 november 1873 Brief van Multatuli aan Waltman]

[24 november 1873 Brief van Funke aan Multatuli]

[25 november 1873 Brief van Multatuli aan Post]

[25 november 1873 Ideën VI, tweede aflevering, verschijnt]

[26 november 1873 Brief van Multatuli aan Waltman]

[26 november 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[26 november 1873 Brief van Multatuli aan Mr. Haas]

[27 november 1873 Brief van Multatuli aan Switzar]

[29 november 1873 Brief van Stéphanie aan Potgieter]

[30 november 1873 Brief van Multatuli aan Waltman]

[30 november 1873 Brief van Multatuli aan Versluys]

[november 1873 Aantekeningen in het Memoriaal]

[2 december 1873 Brief van Multatuli aan Waltman]

[2 december 1873 Brief van Multatuli aan Switzar]

[4 december 1873 Brief van Multatuli aan Funke]

[5 december 1873 Brief van Mina Krüseman aan Multatuli]

[6 december 1873 Brief van Multatuli aan Switzar]

[6 december 1873 Brief van Mina Krüseman aan Multatuli]

[7 december 1873 Brief van Multatuli aan Vosmaer]

[8 december 1873 Brief van Funke aan Multatuli]

[9 december 1873 Geen Anti-kritiek door Multatuli in Schoolblad]

[12 december 1873 Brief van Multatuli aan Switzar]

[12 december 1873 De derde aflevering van Ideën VI verschijnt]

[13 december 1873 Brief van Multatuli aan Loder]

[13 december 1873 Litterarische sprokkelingen in de Locomotief]

[december 1873 Aantekeningen in het Memoriaal]

[december 1873 Brief van Mimi aan Funke]

[december 1873 Artikel van A.B. Cohen Stuart in De Vrije Gedachte]

[december 1873 Artikel van Rademacher in De Vrije Gedachte]

[17 december 1873 Brief van Multatuli aan Switzar]

[20 december 1873 Gedicht van Vosmaer in Ned. Spectator]

[21 december 1873 Brief van Multatuli aan Switzar]

[24 december 1873 Antwoord van België op spoorwegplan]

[26 december 1873 Brief van Mina Krüseman aan Betsy Perk]

[28 december 1873 Recensie opvoeringen te Antwerpen]

[30 december 1873 Brief van Multatuli aan Switzar]

[december 1873 Aantekening inzake spoorwegplan]

[2 januari 1874 Brief van Multatuli aan Funke]

[2 januari 1874 Multatuli verzendt zes hoofdstukken kopij]

[2 januari 1874 De vierde aflevering van Ideën VI verschijnt]

[4 januari 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[4 januari 1874 Brief van Funke aan Multatuli]

[4 januari 1874 Aanvulling recensie De Bruid daarboven]

[7 januari 1874 Ingezonden Stuk van Mansholt in NRC]

[9 januari 1874 Brief van Multatuli aan Mansholt]

[9 januari 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[10 januari 1874 Brief van Kallenberg vd Bosch aan Potgieter]

[13 januari 1874 Brief van Mina Krüseman aan Multatuli]

[13 januari 1874 Aantekening van Potgieter inzake geld voor Tine]

[14 januari 1874 Multatuli over Kleeding in de Javabode]

[januari 1874 Beoordeling van opvoering Max Havelaar]

[16 januari 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[18 januari 1874 Tine int tweehonderd lire]

[18 januari 1874 Brief van Tine aan Potgieter]

[18 januari 1874 Beoordeling van Millioenen-studien in Onze Tolk]

[20 januari 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[20 januari 1874 Brief van Mina Krüseman aan Multatuli]

[22 januari 1874 Multatuli's artikel uit Schoolblad in de Javabode]

[24 januari 1874 Brief van Mina Krüseman aan Betsy Perk]

[26 januari 1874 Brief van Funke aan Multatuli]

[Bijlage Boekenrekening over het jaar 1873]

[27 januari 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[28 januari 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[28 januari 1874 Artikel van Roorda in de Sneeker Courant]

[29 januari 1874 Brief van Multatuli aan Funke]

[30 januari 1874 Brief van Multatuli aan Roorda van Eysinga]

[30 januari 1874 Brief van Kok aan Funke]

[31 januari 1874 Brief van Multatuli aan Funke]

[31 januari 1874 Brief van Funke aan Multatuli]

[januari 1874 Aantekeningen in het Memoriaal]

[1 februari 1874 Artikel van Kok in Onze Tolk]

[4 februari 1874 Brief van Multatuli aan Funke]

[4 februari 1874 Ingezonden Stuk van Cohen Stuart in Sn. Crt.]

[februari 1874 Brief van Multatuli aan Vosmaer]

[7 februari 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[7 februari 1874 Ingezonden Stuk van Thijm tegen Kok]

[9 februari 1874 Brief van Funke aan Multatuli]

[11 februari 1874 Brief van Multatuli aan Funke]

[11 februari 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[11 februari 1874 Bericht over Spoorwegplan in de Sneeker Crt.]

[13 februari 1874 Brief van Funke aan Multatuli]

[15 februari 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[18 februari 1874 Brief van Mina Krüseman aan Multatuli]

[20 februari 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[20 februari 1874 Brief van Multatuli aan Funke]

[23 februari 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[23 februari 1874 Brief van Multatuli aan Vosmaer]

[24 februari 1874 Brief van Multatuli aan Roorda van Eysinga]

[25 februari 1874 Brief van Mimi aan Funke]

[26 februari 1874 Brief van Multatuli aan Mina Krüseman]

[27 februari 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[27 februari 1874 Brief van Funke aan Multatuli]

[28 februari 1874 Brief van Multatuli aan Mina Krüseman]

[2 maart 1874 Brief van Mina Krüseman aan Multatuli]

[3 maart 1874 Brief van Multatuli aan Funke]

[5 maart 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[5 maart 1874 Brief van Funke aan Multatuli]

[7 maart 1874 Brief van Mina Krüseman aan Multatuli]

[8 maart 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[9 maart 1874 Brief van Multatuli aan Mina Krüseman]

[11 maart 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[11 maart 1874 Brief van Multatuli aan Mina Krüseman]

[12 maart 1874 Brief van Multatuli aan Funke]

[13 maart 1874 Brief van Funke aan Multatuli]

[14 maart 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[15 maart 1874 Brief van Mina Krüseman aan Multatuli]

[maart 1874 Artikel van Feringa in De vrije gedachte]

[maart 1874 Artikel van J. van Vloten in De levensbode]

[17 maart 1874 Theodoor Op de Coul overlijdt]

[19 maart 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[21 maart 1874 Brief van Multatuli aan Funke]

[22 maart 1874 Brief van Multatuli aan Roorda van Eysinga]

[23 maart 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[23 maart 1874 Brief van Multatuli aan Funke]

[23 maart 1874 Brief van Funke aan Multatuli]

[26 maart 1874 Brief van Edu aan Potgieter]

[27 maart 1874 Brief van Multatuli aan Funke]

[27 maart 1874 Brief van Multatuli aan Vosmaer]

[27 maart 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[31 maart 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[4 april 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[5 april 1874 Aantekeningen in het Memoriaal]

[april 1874 Financieel overzicht in het Memoriaal]

[5 april 1874 Brief van Mina Krüseman aan Multatuli]

[7 april 1874 Brief van Tine aan Fischer]

[8 april 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[9 april 1874 Feuilleton van Vosmaer in Het Vaderland]

[11 april 1874 Brief van Multatuli aan Mina Krüseman]

[11 april 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[15 april 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[16 april 1874 Tweede feuilleton van Vosmaer in Het Vaderland]

[18 april 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[21 april 1874 Brief van Mina Krüseman aan Multatuli]

[23 april 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[23 april 1874 Derde feuilleton van Vosmaer in Het Vaderland]

[25 april 1874 Brief van Multatuli aan Vosmaer]

[25 april 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[25 april 1874 Nota aan Funke betreffende Multatuli]

[26 april 1874 Brief van Funke aan Multatuli]

[27 april 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[27 april 1874 Brief van Multatuli aan Mina Krüseman]

[28 april 1874 Brief van Multatuli aan Vosmaer]

[30 april 1874 Schaakpartij Multatuli-Switzar]

[30 april 1874 Vierde feuilleton van Vosmaer in Het Vaderland]

[2 mei 1874 Brief van Mina Krüseman aan Multatuli]

[3 mei 1874 Brief van Mina Krüseman aan Vosmaer]

[3 mei 1874 Brief van Mina Krüseman aan Gen. Krüseman]

[6 mei 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[11 mei 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[15 mei 1874 Brief van Kallenberg vd Bosch aan Potgieter]

[mei 1874 Brief van Multatuli aan Vosmaer]

[16 mei 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[18 mei 1874 Brief van Funke aan Multatuli]

[22 mei 1874 Brief van Funke aan Multatuli]

[23 mei 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[23 mei 1874 Brief van Vosmaer aan Feringa]

[24 mei 1874 Brief van Funke aan Multatuli]

[24 mei 1874 Brief van Mina Krüseman aan Tine]

[25 mei 1874 Brief van Kallenberg vd Bosch aan Potgieter]

[27 mei 1874 Brief van Funke aan Multatuli]

[28 mei 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[29 mei 1874 Brief van Multatuli aan Mina Krüseman]

[31 mei 1874 Vosmaer tekent Multatuli's woonkamer]

[31 mei 1874 Brief van Mina Krüseman aan Multatuli en Mimi]

[31 mei 1874 Brief van Mina Krüseman aan Kolff]

[1 juni 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[1 juni 1874 Brief van Multatuli aan Funke]

[2 juni 1874 Brief van Funke aan Multatuli]

[2 juni 1874 De eerste aflevering van Ideën VII verschijnt]

[6 juni 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[6 juni 1874 Artikel in de Zaanlandsche Courant]

[9 juni 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[9 juni 1874 Brief van Mina Krüseman aan Mimi]

[11 juni 1874 Vosmaer tekent portretten van Mimi en Multatuli]

[12 juni 1874 Brief van Mina Krüseman aan Multatuli]

[13 juni 1874 Brief van Mina Krüseman aan Mimi]

[13 juni 1874 Brief van Mina Krüseman aan Dames H.]

[14 juni 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[14 juni 1874 Brief van Funke aan Mimi]

[16 juni 1874 Brief van Mina Krüseman aan Elize Baart]

[18 juni 1874 Brief van Multatuli aan Versluys]

[18 juni 1874 Brief van Mina Krüseman aan Multatuli en Mimi]

[19 juni 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[23 juni 1874 Brief van Mina Krüseman aan Multatuli en Mimi]

[24 juni 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[24 juni 1874 Brief van Funke aan Multatuli]

[25 juni 1874 Brief van Multatuli aan Mina Krüseman]

[26 juni 1874 Brief van Mina Krüseman aan Multatuli en Mimi]

[28 juni 1874 Brief van Mina Krüseman aan Vosmaer]

[30 juni 1874 Brief van Mina Krüseman aan Tine]

[30 juni 1874 Brief van Mina Krüseman aan Ten Brink]

[30 juni 1874 Brief van Multatuli aan A.H.E. Douwes Dekker]

[1 juli 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[2 juli 1874 Vijfde feuilleton van Vosmaer in Vaderland]

[2 juli 1874 Brief van Mina Krüseman aan Vosmaer]

[5 juli 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[5 juli 1874 Brief van Mina Krüseman aan Mimi]

[6 juli 1874 Brief van Mina Krüseman aan Ten Brink]

[8 juli 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[9 juli 1874 Zesde feuilleton van Vosmaer in Vaderland]

[11 juli 1874 Artikel in de Zaanlandsche Courant]

[12 juli 1874 Boekbeschouwing in Onze Tolk]

[13 juli 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[15 juli 1874 Brief van Multatuli aan Vosmaer]

[16 juli 1874 Zevende feuilleton van Vosmaer in Vaderland]

[17 juli 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[20 juli 1874 Brief van Multatuli aan Vosmaer]

[20 juli 1874 Brief van Tine aan Potgieter]

[21 juli 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[21 juli 1874 Brief van Funke aan Multatuli]

[23 juli 1874 Brief van Multatuli aan Waltman]

[23 juli 1874 Achtste feuilleton van Vosmaer in Vaderland]

[24 juli 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[24 juli 1874 Brief van Mina Krüseman aan Mimi]

[25 juli 1874 Brief van Multatuli aan Vosmaer]

[26 juli 1874 Brief van Multatuli aan Waltman]

[27 juli 1874 Brief van Mina Krüseman aan Multatuli]

[28 juli 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[28 juli 1874 Brief van Mimi aan Mina Krüseman]

[28 juli 1874 Brief van Mina Krüseman aan Multatuli en Mimi]

[1 augustus 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[3 augustus 1874 Aantekeningen in het Memoriaal]

[4 augustus 1874 Brief van Mina Krüseman aan Mimi]

[augustus 1874 Brief van Multatuli aan A.H.E. Douwes Dekker]

[6 augustus 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[6 augustus 1874 Aantekeningen in het Memoriaal]

[7 augustus 1874 Brief van Multatuli aan Bientjes]

[7 augustus 1874 Brief van Funke aan Multatuli]

[8 augustus 1874 Brief van Multatuli aan De Geyter]

[8 augustus 1874 Aantekeningen in het Memoriaal]

[9 augustus 1874 Brief van Mimi aan Mina Krüseman]

[9 augustus 1874 Brief van Funke aan Multatuli]

[10 augustus 1874 Aantekeningen in het Memoriaal]

[11 augustus 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[11 augustus 1874 Brief van Mina Krüseman aan Doorenbos]

[12 augustus 1874 Brief van Multatuli aan De Geyter]

[12 augustus 1874 Brief van Mina Krüseman aan Mimi]

[14 augustus 1874 Brief van Multatuli aan Vosmaer]

[15 augustus 1874 Brief van Mina Krüseman aan Multatuli en Mimi]

[16 augustus 1874 Brief van Mimi en Multatuli aan Mina Krüseman]

[16 augustus 1874 Aantekeningen in het Memoriaal]

[17 augustus 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[17 augustus 1874 Brief van Mina Krüseman aan Doorenbos]

[18 augustus 1874 Aantekeningen in het Memoriaal]

[18 augustus 1874 Brief van Mina Krüseman aan Mimi]

[19 augustus 1874 Brief van Mina Krüseman aan Ten Brink]

[21 augustus 1874 Brief van Multatuli en Mimi aan Mina Krüseman]

[22 augustus 1874 Brief van Funke aan Multatuli]

[22 augustus 1874 Brief van Mina Krüseman aan Multatuli]

[23 augustus 1874 Aantekeningen in het Memoriaal]

[23 augustus 1874 Brief van Mina Krüseman aan Elize Baart]

[25 augustus 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[26 augustus 1874 Artikel in de Sneeker Courant]

[27 augustus 1874 Bericht in Het Nieuws Van Den Dag]

[28 augustus 1874 Brief van Mina Krüseman aan Multatuli]

[29 augustus 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[30 augustus 1874 Brief van Multatuli en Mimi aan Mina Krüseman]

[1 september 1874 Brief van Mina Krüseman aan Multatuli]

[2 september 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[2 september 1874 Brief van Multatuli aan Versluys]

[3 september 1874 Brief van Multatuli aan Mina Krüseman]

[4 september 1874 Brief van Multatuli aan Feringa]

[4 september 1874 Brief van Mina Krüseman aan Multatuli]

[5 september 1874 Brief van Multatuli aan Vosmaer]

[6 september 1874 Brief van Multatuli aan De Geyter]

[6 september 1874 Brief van Multatuli aan Vosmaer]

[7 september 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[11 september 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[11 september 1874 Aantekeningen in het Memoriaal]

[11 september 1874 Aantekeningen in het Memoriaal]

[Bijlage Mededelingen van Mimi over zondag 13 september]

[13 september 1874 Overlijdensakte van Tine]

[13 september 1874 Brief van Multatuli aan Vosmaer]

[13 september 1874 Brief van Mimi aan Mina Krüseman]

[13 september 1874 Telegram van Edu aan Potgieter]

[13 september 1873 Overlijdensbericht van Tine]

[13 september 1874 Brief van Mina Krüseman aan Mimi]

[13 september 1874 Brief van Mina Krüseman aan Ten Brink]

[13 september 1874 Brief van Mina Krüseman aan Multatuli en Mimi]

[14 september 1874 Aantekeningen in het Memoriaal]

[14 september 1874 Brief van Funke aan Multatuli]

[14 september 1874 Brief van Potgieter aan Van Vloten]

[september 1874 Bespreking van Ideën VII in Het Familieblad]

[16 september 1874 Brief van Multatuli aan Funke]

[17 september 1874 Brief van Multatuli aan Vosmaer]

[17 september 1874 Brief van Mimi aan Vosmaer]

[17 september 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[17 september 1874 Brief van Funke aan Multatuli]

[19 september 1874 Brief van Multatuli aan Funke]

[19 september 1874 Bericht in Het Nieuws van den Dag]

[20 september 1874 Brief van Mina Krüseman aan Mimi]

[22 september 1874 Brief van Multatuli aan Vosmaer]

[22 september 1874 Brief van Mimi aan Vosmaer]

[22 september 1874 Brief van Multatuli aan Funke]

[22 september 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[22 september 1874 Ideën III, tweede druk, verschijnt]

[23 september 1874 Telegram van Multatuli aan Funke]

[23 september 1874 Brief van Funke aan Multatuli]

[24 september 1874 Brief van Potgieter aan Busken Huet]

[24 september 1874 Briefkaart van Kallenberg vd Bosch aan Potgieter]

[25 september 1874 Brief van Mina Krüseman aan Mimi]

[25 september 1874 Een Zaaier verschijnt]

[26 september 1874 Brief van Multatuli aan Funke]

[26 september 1874 Brief van Multatuli aan Vosmaer]

[26 september 1874 Brief van Multatuli aan Funke]

[26 september 1874 Artikel in de Zaanlandsche Courant]

[26 september 1874 Brief van Stéphanie aan Potgieter]

[27 september 1874 Brief van Multatuli aan Vosmaer]

[27 september 1874 Brief van Mimi aan Funke]

[28 september 1874 Brief van Multatuli aan Switzar]

[29 september 1874 Brief van Multatuli aan Funke]

[september 1874 Brief van Edu aan Fischer]

[30 september 1874 Ingezonden Stuk in het Handelsblad]

Biografische aantekeningen


[9 juli 1873
Artikel in de Sumatra-Courant]

9 juli 1873

Multatuli en de oorlog tegen Atchin. Artikel in De Sumatra-Courant, no. 55. (K.B. 's-Gravenhage; knipsel M.M.)

Voor het vervolg zie 12 juli.

Multatuli en de oorlog tegen Atchin.

Niet zonder verontrustende nevenbedoelingen heeft men den Redakteur van dit blad bij herhaling voorgesteld als een vriend van onrust, als een vijand van zijn land, een vijand vooral van de tegenwoordige Indische Regeering. Maar het is niet eens noodig hem persoonlijk te kennen: een aandachtige lezing van hetgeen hij dagelijks schrijft en sedert ongeveer tien jaar aan de Indische dagbladpers geleverd heeft, is meer dan voldoende om het onjuiste en het boosaardige in die voorstelling klaar en helder aan te toonen en hem te doen kennen als een alledaagsch mensch, met goede en kwade eigenschappen, doch vol liefde voor zijn vaderland en doordrongen van den plicht om, hoezeer ook in meening verschillend met het Opperbestuur in Nederland of met de Regeering in deze gewesten, zoolang zijn geweten hem dit niet verbiedt, met die machten samen te gaan, vooral waar het geldt de bestendiging van ons gezag in den Indischen Archipel.

Met dit woord voorop wil hij heden beproeven het stilzwijgen te verbreken over een belangrijk onderwerp, over den oorlog tegen Atchin, waaraan zeker nog wel eens wordt gedacht, maar waarover men zich schijnt te schamen langer het woord te voeren. Wel mogelijk levert hij hierdoor opnieuw een bewijs van zijn vaderlandlievende gevoelens en van zijn goede bedoelingen jegens de Nederlandsch-Indische Regeering. Of zou men het onvaderlandlievend mogen heeten, als we heden herhaalden, wat we schreven vóór den aanvang der eerste expeditie tegen Atchin, nl. dat het nut van een oorlog tegen Atchin nimmer zal kunnen opwegen tegen de kostbare offers, daaraan ten koste te leggen, noch tegen het wantrouwen in onze koloniale staatkunde, die er noodwendig het gevolg van moet worden, welke ook de uitslag moge zijn?

Wij wenschen niet te ontmoedigen, noch hinderpalen te fingeeren die der Regeering in de uitvoering harer plannen zouden kunnen bemoeielijken. Het eerste zou trouwens onmogelijk zijn, zoolang de blinde hartstochtelijkheid, waarmeê tegenwoordig de dingen der toekomst schier overal worden te gemoet gezien, niet voor een kalmer en gezonder stemming heeft plaats gemaakt, terwijl het tweede spoedig, zoo niet overijld, met een gedwongen vertrek naar elders zou worden geboet. Maar wij wenschen de waarheid te zeggen, zonder eenig ander nut desnoods dan dat van een bezadigd protest dezerzijds tegen de voortzetting van een oorlog, waarvan noch de noodzakelijkheid, noch het nut, noch de mogelijkheid, noch het tijdige, in verband met den algemeenen toestand van Ned.-Indie bewezen is. Wellicht gelukt het ons ook hierdoor een gering deel der illusiën weg te nemen, waarmeê die oorlog is voorbereid en aangevangen en, helaas, ook wordt voortgezet.

Want vooral waar het geldt de bevordering van het belang der Indische volken, zijn tegenover de Nederlandsche Regeering en het Nederlandsche volk illusiën misplaatst. Tegen doortastende en krachtige maatregelen, waardoor iets blijvend-goeds zou kunnen worden verkregen voor Indie, ziet elke regeering en elke staatspartij op, omdat allen vreezen, dat de Nederlandsche schatkist er onder lijden zal. Ieder vergenoegt zich met haspelen, knutselen en schipperen; en wie het best de kunst verstaat om, terwijl hij de zaken slepende houdt, daarbij een door de meerderheid toegejuicht, ofschoon ook door niemand toegepast beginsel, op den voorgrond te stellen, heeft ook de meeste kans wegens zijn Indische staatswijsheid en zijn vaderlandsliefde te worden geprezen. Stelsel, regel en leiding ontbreken sedert jaren in het bestuur van Indie en blijven met een konsekwentie een betere zaak waardig ontbreken. Geen wonder, dat de hoop op een betere toekomst allengs vermindert en dat alle verwachting, die men vroeger reden had te koesteren van bepaalde personen, van deze wordt overgebracht op de omstandigheden en wel op zulke, die eensklaps het volk uit zijn slaap zullen wakker schudden en het ne-men van maatregelen, maar dan wellicht te laat, onvermijdelijk maken.

Hoe bescheiden ook in hun wenschen, hebben velen niettemin geleefd in de hoop, dat het welsprekend woord, door Multatuli niet lang geleden gericht tot den Koning, èn Koning èn Volk zou hebben doen afzien van elke poging om het rijk van Atchin bij het gebied van Nederland in Azie in te lijven. Hetgeen hij sprak was niet alleen de uitdrukking van menschelijk gevoel: het schitterde ook van waarheid en wijsheid, van vaderlandsliefde en staatsbeleid.

Zijn brief van 20 September 1872 is waardig te worden gekend. Het gedeelte daarvan dat betrekking heeft tot de expeditie tegen Atchin, lasschen wij hierin. Het luidt aldus:

Aan den Koning.

Sire!

‘De openingsrede die de Ministers uwe Majesteit dezer dagen in de mond legden, bevat onwaarheden.

De Ministers hebben uw vertrouwen misbruikt, door u te doen verklaren:

Vriendschappelijke verstandhouding kenmerkt onze betrekkingen met alle Mogendheden.

Hier hebben uwe Ministers gelogen, Sire! Opzettelijk, tegen beter weten aan, gelogen!

We staan op zeer gespannen voet met de Mogendheid, die gedurende onzen worstelstrijd met Spanje, het eerst ons erkende als onafhankelijk Volk. Met de Mogendheid die uwen voorzaat Maurits begroette als souverein, toen deze nog - ten onrechte voorzeker! - in de oogen van geheel Europa niet veel anders was dan een oproerling en een avonturier.

Uw Gouverneur Generaal, Sire, staat op het punt, onder gezochte voorwendsels, hoogstens op grond van kunstig geprovoceerde redenen, den oorlog te verklaren aan den Sultan van Atchin, met het voornemen dien souverein te beroven van zijn erfdeel.

Sire, dit is noch dankbaar, noch edelmoedig, noch eerlijk, noch verstandig.

Waarschijnlijk is de tijd niet ver, dat een machtige nabuur Nederland aanvalt en trachten zal ook u de kroon te ontstelen. Is 't niet gevaarlijk, aan Europa een voorwendsel te leveren - een grond, Sire! - tot onverschillig toezien? En dit toch zou het zijn, indien er tegen den tijd van dezen voorgenomen aanslag, een zoo versch voorbeeld in 't geheugen lag van een gelijksoortigen door ons zelf beganen roof,’ enz. enz.

Indien slechts een man van vermogen en aanzien - want dezulken genieten in Nederland steeds groot vertrouwen - in kreupel Nederlandsch de helft der denkbeelden verkondigd hadde, welke Multatuli in zuivere en duidelijke taal zich verstoutte aan de aandacht des Konings en des Volks te onderwerpen, er zou misschien geen oorzaak gevonden zijn om het rijk van Atchin te beöorlogen.

A.C.

(Wordt vervolgd.)