Multatuli.online

Volledige Werken. Deel 11. Brieven en dokumenten uit de jaren 1862-1866

Voorbericht

Nota

[22 februari 1861 Brief van Multatuli aan Jansen]

[4 mei 1861 Advertentie in de Ned. Spectator]

[14 mei 1861 Bespreking van Multatuli's brochure]

[16 mei 1861 Verslag van de rechtszitting]

[7 januari 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[9 januari 1862 Brief van d'Ablaing aan Multatuli]

[10 januari 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[13 januari 1862 Brief van d'Ablaing aan Multatuli]

[14 januari 1862 Brief van d'Ablaing aan Multatuli]

[14 januari 1862 Brief van d'Ablaing aan Kallenberg van den Bosch]

[16 januari 1862 Brief van d'Ablaing aan Multatuli]

[17 januari 1862 Brief van d'Ablaing aan Multatuli]

[21 januari 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[23 januari 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[24 januari 1862 Brief van d'Ablaing aan Multatuli]

[25 januari 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[26 januari 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[27 januari 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[28 januari 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[31 januari 1862 Kennisgeving van Multatuli]

[februari 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[februari 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[februari 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[februari 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[1 maart 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[3 maart 1862 Multatuli reist met Mina Deiss naar Den Haag]

[5 maart 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[maart 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[13 maart 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[maart 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[maart 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[maart 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[17 maart 1862 Brief van d'Ablaing aan Braunius Oeberius]

[18 maart 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[18 maart 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[20 maart 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[maart 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[maart 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[maart 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[1 april 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[april 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[april 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[10 april 1862 Advertentie inzake Ideen]

[10 april 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[april 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[april 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[Bijlage Bijzondere druk van Mattheus XIX]

[april 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[april 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[april 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[april 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[17 april 1862 Advertentie inzake de voordrachten]

[april 1862 Mededeling van Multatuli aan d'Ablaing]

[juni 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[10 juni 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[10 juni 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[juni 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[juni 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[14 juli 1862 Brief van d'Ablaing aan Engelse uitgever]

[15 juli 1862 Brief van d'Ablaing aan Nijgh]

[juli 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[juli 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[juli 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[19 juli 1862 Brief van d'Ablaing aan Mulder]

[21 juli 1862 Brief van d'Ablaing aan Günst]

[21 juli 1862 Brief van d'Ablaing aan Multatuli]

[24 juli 1862 Advertentie inzake de Ideen]

[25 juli 1862 Brief van d'Ablaing aan Stokhuijzen]

[28 juli 1862 Brief van d'Ablaing aan Uitgever Europa]

[28 juli 1862 Brief van d'Ablaing aan Braunius Oeberius]

[juli 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[juli 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[juli 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[4 augustus 1862 Brief van d'Ablaing aan Brouwer]

[21 augustus 1862 Brief van d'Ablaing aan Nijhoff]

[22 augustus 1862 Brief van d'Ablaing aan Köster]

[23 augustus 1862 Brief van d'Ablaing aan Nijhoff]

[8 september 1862 Brief van Multatuli aan Mathilde Lesprit]

[26 september 1862 Brief van Multatuli aan Gay]

[10 oktober 1862 Geboorte van Oscar Felix Deiss]

[10 oktober 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[1 november 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[3 november 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[4 november 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[6 november 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[9 november 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[13 november 1862 Advertentie inzake de Ideen]

[november 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[november 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[17 november 1862 Brief van d'Ablaing aan Noman]

[22 november 1862 Brief van d'Ablaing aan Van Gelder]

[8 december 1862 Brief van d'Ablaing aan Multatuli]

[8 december 1862 Brief van d'Ablaing aan Gaasbeek]

[8 december 1862 Brief van d'Ablaing aan Noman]

[12 december 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[december 1862 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[december 1862 Brief van Multatuli aan Laan]

[december 1862 Brief van Multatuli aan Charlotte de Graaff]

[december 1862 Brief van Multatuli aan Laan]

[1 januari 1863 Brief van d'Ablaing aan Kallenberg van den Bosch

[3 januari 1863 Brief van Multatuli aan Cramer]

[januari 1863 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[8 januari 1863 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[10 januari 1863 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[10 januari 1863 Brief van Charlotte de Graaff aan d'Ablaing]

[12 januari 1863 Brief van d'Ablaing aan Multatuli]

[15 januari 1863 Brief van d'Ablaing aan Charlotte de Graaff]

[16 januari 1863 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[januari 1863 Brief van Mr. Feisser aan Multatuli]

[24 januari 1863 Multatuli in Amsterdam]

[25 januari 1863 Brief van De Lespinasse aan d'Ablaing]

[27 januari 1863 Brief van d'Ablaing aan De Lespinasse]

[28 januari 1863 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[29 januari 1863 Brief van d'Ablaing aan Multatuli]

[31 januari 1863 Brief van d'Ablaing aan Günst]

[2 februari 1863 Brief van Multatuli aan Philips]

[3 februari 1863 Brief van d'Ablaing aan Multatuli]

[3 februari 1863 Multatuli ziet ‘Die Schule des Lebens’]

[6 februari 1863 Multatuli publiceert De School des Levens]

[7 februari 1863 Tweede opvoering van ‘Die Schule des Lebens’]

[9 februari 1863 Kritiek inzake de opvoering]

[10 februari 1863 Multatuli richt zich tot koningin Sophie]

[12 februari 1863 Annonce laatste voorstelling ‘Die Schule’]

[12 februari 1863 Programma laatste uitvoering]

[18 februari 1863 Multatuli ontvangt portret van Laura Ernst]

[18 februari 1863] Brief van d'Ablaing van aan Multatuli

[27 februari 1863 Brief van d'Ablaing aan Kallenberg van den Bosch]

[maart 1863 Multatuli in Den Haag]

[9 maart 1863 Brief van Multatuli aan Mimi]

[9 maart 1863 Brief van Kallenberg van den Bosch aan d'Ablaing]

[9 maart 1863 Brief van d'Ablaing aan Altmann]

[10 maart 1863 Brief van Multatuli aan Hotz]

[16 maart 1863 Brief van Multatuli aan Mimi]

[16 maart 1863 Brief van Multatuli aan Mimi]

[20 maart 1863 Brief van Multatuli aan Mimi]

[26 maart 1863 Brief van Edu aan Albert Hotz]

[27 maart 1863 Brief van Multatuli aan Mimi]

[27 maart 1863 Telegram van Multatuli aan Huisman]

[27 maart 1863 Brief van d'Ablaing aan Multatuli]

[30 maart 1863 Brief van Multatuli aan Stéphanie]

[3 april 1863 Brief van d'Ablaing aan Belinfante]

[Bijlage Multatuli en zijn vriendjes]

[21 april 1863 Brief van Multatuli aan Mimi]

[22 april 1863 Brief van Multatuli aan Mimi]

[25 april 1863 Brief van Multatuli aan Hotz]

[28 april 1863 Brief van Braunius Oeberius aan d'Ablaing]

[5 mei 1863 Brief van d'Ablaing aan Braunius Oeberius]

[7 mei 1863 Geboorte van Hugo Charles, zoon van Jan DD]

[14 mei 1863 Brief van Multatuli aan Hotz]

[17 mei 1863 Brief van Multatuli aan Hotz]

[23 mei 1863 Brief van d'Ablaing aan Van der Maas]

[29 mei 1863 Brief van Multatuli aan Mimi]

[30 mei 1863 Brief van Multatuli aan Mimi]

[2 juni 1863 Brief van Multatuli aan Mimi]

[4 juni 1863 Brief van Multatuli aan Mimi]

[6 juni 1863 Brief van Multatuli aan Mimi]

[9 juni 1863 Overlijden van Mimi's moeder]

[16 juni 1863 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[16 juni 1863 Brief van d'Ablaing aan Multatuli]

[18 juni 1863 Brief van d'Ablaing aan Multatuli]

[24 juni 1863 Besluit van Mimi]

[26 juni 1863 Brief van Multatuli aan Mimi]

[15 juli 1863 Brief van Multatuli aan Mimi]

[16 juli 1863 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[17 juli 1863 Brief van Multatuli aan Mimi]

[18 juli 1863 Brief van d'Ablaing aan Multatuli]

[19 juli 1863 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[27 juli 1863 Brief van Multatuli aan Mimi]

[29 juli 1863 Brief van Multatuli aan Mimi]

[30 juli 1863 Brief van d'Ablaing aan Multatuli]

[30 juli 1863 Brief van Multatuli aan Mimi]

[1 augustus 1863 Multatuli in Amsterdam]

[3 augustus 1863 Brief van d'Ablaing aan Multatuli]

[5 augustus 1863 Brief van Multatuli aan Mimi]

[7 augustus 1863 Brief van d'Ablaing aan Michiels]

[7 augustus 1863 Brief van d'Ablaing aan Multatuli]

[8 augustus 1863 Brief van Multatuli aan Mimi]

[8 augustus 1863 Brief van Multatuli aan Mimi]

[9 augustus 1863 Brief van Multatuli aan Mimi]

[16 augustus 1863 Brief van Multatuli aan Mimi]

[16 augustus 1863 Brief van Multatuli aan Mimi]

[17 augustus 1863 Brief van Tine aan Stéphanie]

[22 augustus 1863 Brief van Multatuli aan Mimi]

[augustus 1863 Brief van Multatuli aan Kok]

[1 september 1863 Aantekening van Multatuli]

[7 september 1863 Brief van d'Ablaing aan Multatuli]

[september 1863 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[september 1863 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[september 1863 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[14 september 1863 Multatuli koopt een boek]

[19 september 1863 Multatuli koopt een boek]

[27 september 1863 Brief van Multatuli aan Mimi]

[29 september 1863 Brief van Salvador aan Multatuli]

[1 oktober 1863 Brief van Multatuli aan Kramer]

[1 oktober 1863 Brief van Multatuli aan J. van Lennep]

[2 oktober 1863 Brief van J. van Lennep aan Multatuli]

[3 oktober 1863 Brief van Multatuli aan J. van Lennep]

[3 oktober 1863 Brief van Multatuli aan J. van Lennep]

[3 oktober 1863 Brief van J. van Lennep aan Multatuli]

[3 oktober 1863 Rekening-courant]

[3 oktober 1863 Brief van Mr.J.G.A. Faber aan Multatuli]

[oktober 1863 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[6 oktober 1863 Advertentie tweede bundel Ideen]

[14 oktober 1863 Multatuli in Brussel]

[17 oktober 1863 Brief van Tine aan Stéphanie]

[29 oktober 1863 Brief van Tine aan Stéphanie]

[9 november 1863 Brief van Tine aan Stéphanie]

[13 november 1863 Brief van Tine aan Stéphanie]

[21 november 1863 Brief van Tine aan Stéphanie]

[november 1863 Multatuli terug naar Nederland]

[26 november 1863 Brief van Tine aan Stéphanie]

[7 december 1863 Brief van Tine aan Stéphanie]

[17 december 1863 Brief van Tine aan Stéphanie]

[31 december 1863 Brief van Tine aan Stéphanie]

[13 januari 1864 Brief van Tine aan Stéphanie]

[13 januari 1864 Brief van d'Ablaing aan Tine]

[16 januari 1864 Brief van d'Ablaing aan Günst]

[16 januari 1864 Brief van d'Ablaing aan Günst aan Multatuli]

[19 januari 1864 Brief van Multatuli aan Hotz]

[22 januari 1864 Brief van d'Ablaing aan Multatuli]

[3 februari 1864 Brief van Tine aan Stéphanie]

[27 februari 1864 Brief van Tine en Multatuli aan Stéphanie]

[8 maart 1864] Brief van Tine en Multatuli aan Stéphanie]

[23 maart 1864 Brief van Tine aan Stéphanie]

[31 maart 1864 Brief van Braunius Oeberius aan d'Ablaing]

[8 april 1864 Brief van Tine aan Stéphanie]

[13 april 1864 Brief van d'Ablaing aan Braunius Oeberius]

[23 april 1864 Brief van Tine aan Stéphanie]

[4 mei 1864 Brief van Multatuli aan Mimi]

[7 mei 1864 Brief van Tine aan Stéphanie]

[8 mei 1864 Brief van Multatuli aan Mimi]

[13 mei 1864 Brief van d'Ablaing aan Multatuli]

[13 mei 1864 Brief van d'Ablaing aan Multatuli]

[13 mei 1864 Brief van d'Ablaing aan Tine]

[15 mei 1864 Brief van Tine aan d'Ablaing]

[15 mei 1864 Brief van Multatuli aan Mimi]

[18 mei 1864 Brief van d'Ablaing aan Tine]

[19 mei 1864 Brief van Tine aan d'Ablaing]

[20 mei 1864 Multatuli reist naar Zwolle]

[22 mei 1864 Brief van Multatuli aan Mimi]

[23 mei 1864 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[23 mei 1864 Brief van Multatuli aan Mimi]

[25 mei 1864 Brief van Multatuli aan Mimi]

[27 mei 1864 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[29 mei 1864 Brief van Multatuli aan Mimi]

[30 mei 1864 Brief van Multatuli aan een onbekende]

[31 mei 1864 Aankondiging van een voordracht in Deventer]

[1 juni 1864 Brief van Multatuli aan Mimi]

[2 juni 1864 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[2 juni 1864 Brief van d'Ablaing aan Bunck]

[3 juni 1864 Multatuli schrijft notities in Minnebrieven]

[3 juni 1864 Aankondiging tweede voordracht te Deventer]

[3 juni 1864 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[4 juni 1864 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[4 juni 1864 Brief van Multatuli aan Mimi]

[5 juni 1864 Brief van Multatuli aan Van Vloten]

[6 juni 1864 Aantekeningen van Multatuli]

[7 juni 1864 Brief van Tine aan Van Vloten]

[8 juni 1864 Brief van Multatuli aan Van Vloten]

[9 juni 1864 Rekening van Multatuli in Bijbel-hotel]

[9 juni 1864 Brief van Multatuli aan Mimi]

[13 juni 1864 Brief van J. van Vloten aan Multatuli]

[15 juni 1864 Circulaire inzake lezing van Multatuli]

[16 juni 1864 Brief van Multatuli aan Mimi]

[19 juni 1864 Brief van Multatuli aan Van Vloten]

[23 juni 1864 Brief van Multatuli aan Mimi]

[28 juni 1864 Brief van J. van Lennep aan d'Ablaing]

[28 juni 1864 Brief van Multatuli aan Mimi]

[juni 1864 Multatuli verhuist naar de ‘zolder’]

[Bijlage Mededeling van Mimi over de verhuizing]

[30 juni 1864 Rekening van Multatuli in Bijbel-hotel]

[2 juli 1864 Brief van Multatuli aan Mimi]

[3 juli 1864 Brief van Multatuli aan Mimi]

[5 juli 1864 Brief van Hardenberg aan d'Ablaing]

[6 juli 1864 Brief van d'Ablaing aan Hardenberg]

[6 juli 1864 Brief van Multatuli aan Mimi]

[8 juli 1864 Advertentie inzake voordracht van Multatuli]

[13 juli 1864 Brief van Multatuli aan Mimi]

[13 juli 1864 Voordracht van Multatuli te Amsterdam]

[14 juli 1864 Kwitantie van Hardenberg]

[juli 1864 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[16 juli 1864 Advertentie inzake tweede voordracht]

[18 juli 1864 Brief van Multatuli aan Mimi]

[19 juli 1864 Tweede voordracht van Multatuli]

[20 juli 1864 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[20 juli 1864 Brief van Multatuli aan Mimi]

[22 juli 1864 Advertentie inzake derde voordracht]

[23 juli 1864 Brief aan Mimi]

[26 juli 1864 Advertentie inzake derde voordracht]

[26 juli 1864 Brief van Multatuli aan Mimi]

[30 juli 1864 Brief van Ter Haar aan Multatuli]

[30 juli 1864 Brief van d'Ablaing aan Ter Haar]

[31 juli 1864 Brief van Multatuli aan Mimi]

[3 augustus 1864 Brief van d'Ablaing aan Jhr. Salvador]

[9 augustus 1864 Brief van Multatuli aan Mimi]

[13 augustus 1864 Multatuli spreekt voor De Dageraad]

[13 augustus 1864 Brief van Multatuli aan Mimi]

[14 augustus 1864 Vergadering van De Dageraad]

[15 augustus 1864 Brief van Multatuli aan Mimi]

[20 augustus 1864 Brief van Tine aan Stéphanie]

[21 augustus 1864 Brief van Multatuli aan Mimi]

[21 augustus 1864 Vergadering van De Dageraad]

[23 augustus 1864 Brief van Multatuli aan Mimi]

[24 augustus 1864 Multatuli spreekt voor De Dageraad]

[25 augustus 1864 Brief van Multatuli aan Van Vloten]

[27 augustus 1864 Brief van Tine aan Stéphanie]

[28 augustus 1864 Sietske Abrahamsz wordt lid van De Dageraad]

[31 augustus 1864 Brief van d'Ablaing aan Van Vloten]

[1 september 1864 Advertentie inzake tweede bundel Ideen]

[1 september 1864 Advertentie inzake tweede bundel Ideen]

[2 september 1864 Brief van d'Ablaing aan Wijnandts]

[september 1864 Brief van J. Van Vloten aan Multatuli]

[4 september 1864 Vergadering van De Dageraad]

[6 september 1864 Brief van Von Roesgen von Floss aan d'Ablaing]

[7 september 1864 Brief van d'Ablaing aan Luttenberg]

[7 september 1864 Multatuli spreekt voor De Dageraad]

[8 september 1864 Brief van Tine aan Stéphanie]

[9 september 1864 Brief van Multatuli aan Mimi]

[11 september 1864 Vergadering van De Dageraad]

[11 september 1864 Jan Douwes Dekker overlijdt te Grissee]

[15 september 1864 Brief van Multatuli aan Mini]

[15 september 1864 Brief van Multatuli aan Mr. A.H. Hartogh]

[september 1864 Brief van Multatuli aan Van Vloten]

[23 september 1864 Brief van Busken Huet aan Multatuli]

[25 september 1864 Brief van Jhr. Salvador aan d'Ablaing]

[25 september 1864 Brief van d'Ablaing aan Jhr. Salvador]

[27 september 1864 Brief van Multatuli aan Hotz]

[30 september 1864 Verslag Internationaal Congres]

[1 oktober 1864 Toespraak van Multatuli op het Internationaal Congres]

[1 oktober 1864 Repliek aan Multatuli door Van Alphen]

[Bijlage Aantekeningen inzake Internationaal Congres]

[2 oktober 1864 Sietske Abrahamsz spreekt voor De Dageraad]

[8 oktober 1864 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[8 oktober 1864 Acceptatie voor 500 francs]

[9 oktober 1864 Brief van d'Ablaing aan Multatuli]

[10 oktober 1864 Telegram van Multatuli aan d'Ablaing]

[10 oktober 1864 Brief van d'Ablaing aan Berend]

[11 oktober 1864 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[11 oktober 1864 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[11 oktober 1864 Brief van Potvin aan d'Ablaing]

[11 oktober 1864 Brief van Tine aan d'Ablaing]

[12 oktober 1864 Brief van Cornelisse aan d'Ablaing]

[oktober 1864 Persiflage in De Indische Humorist]

[28 oktober 1864 Brief van d'Ablaing aan Potvin]

[6 november 1864 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[8 november 1864 Missive van de Minister van Koloniën]

[8 november 1864 Brief van d'Ablaing aan Multatuli]

[10 november 1864 Brief van J. van Vloten aan Multatuli]

[november 1864 Persiflage in De Indische Humorist]

[23 november 1864 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[24 november 1864 Brief van d'Ablaing aan Multatuli]

[25 november 1864 Advertentie inzake De Bruid daarboven]

[27 november 1864 Brief van Sietske Abrahamsz aan d'Ablaing]

[28 november 1864 Brief van Sietske Abrahamsz aan d'Ablaing]

[1 december 1864 Bericht inzake De Bruid daarboven]

[3 december 1864 Brief van Houtkamp aan d'Ablaing]

[4 december 1864 Advertentie inzake De Bruid daarboven]

[5 december 1864 Advertentie inzake De Bruid daarboven]

[8 december 1864 Brief van J. van Vloten aan d'Ablaing]

[9 december 1864 Brief van d'Ablaing aan Multatuli]

[9 december 1864 Brief van d'Ablaing aan Ruijsch van Dugteren]

[12 december 1864 Brief van d'Ablaing aan Houtkamp]

[december 1864 Multatuli laat zijn portret vervaardigen]

[14 december 1864 Brief van Des Amorie van der Hoeven aan Multatuli]

[15 december 1864 Brief van d'Ablaing aan Multatuli]

[december 1864 Persiflage in De Indische Humorist]

[16 december 1864 Brief van Stadsschouwburg aan d'Ablaing]

[17 december 1864 Multatuli terug in Amsterdam]

[18 december 1864 Vergadering van De Dageraad]

[19 december 1864 Brief van d'Ablaing aan Stadsschouwburg]

[20 december 1864 Nota voor gekochte boeken]

[21 december 1864 Brief van d'Ablaing aan Van Vloten]

[29 december 1864 Brief van Tine aan Stéphanie]

[30 december 1864 Brief van d'Ablaing aan Koning]

[31 december 1864 Brief van d'Ablaing aan Knipscheer]

[1 januari 1865 Brief van Koning aan d'Ablaing]

[7 januari 1865 Brief van d'Ablaing aan Van Vloten]

[10 januari 1865 Brief van d'Ablaing aan Weiss]

[10 januari 1865 Brief van d'Ablaing aan Brester]

[10 januari 1865 Brief van d'Ablaing aan Wijnandts]

[10 januari 1865 Aankondiging van De Bruid daarboven]

[13 januari 1865 Brief van d'Ablaing aan Credietvereeniging]

[16 januari 1865 Aankondiging van De Bruid daarboven]

[17 januari 1865 Première van De Bruid daarboven]

[18 januari 1865 Brief van d'Ablaing aan Guimond]

[18 januari 1865 Brief van d'Ablaing aan Koorn]

[18 januari 1865 Aankondiging van De Bruid daarboven]

[19 januari 1865 Recensie van De Bruid daarboven]

[19 januari 1865 Brief van d'Ablaing aan Koning]

[20 januari 1865 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[21 januari 1865 Ingezonden stuk van Multatuli]

[22 januari 1865 Brief van Koning aan d'Ablaing]

[23 januari 1865 Brief van d'Ablaing aan Lacroix-Verboeckhoven]

[23 januari 1865 Opvoering van De Bruid daarboven te Utrecht]

[24 januari 1865 Utrechtse studenten brengen serenade]

[24 januari 1865 Programma van De Bruid daarboven]

[24 januari 1865 Brief van d'Ablaing aan Rochussen]

[24 januari 1865 Brief van d'Ablaing aan Credietvereeniging]

[24 januari 1865 Kostenberekening]

[26 januari 1865 Bericht over serenade te Utrecht]

[26 januari 1865 Brief van Rochussen aan d'Ablaing]

[31 januari 1865 Brief van d'Ablaing aan Poolman]

[1 februari 1865 Promesse van Multatuli]

[1 februari 1865 Circulaire inzake portret]

[1 februari 1865 Bestelbiljet inzake portret]

[2 februari 1865 Brief van d'Ablaing aan Brak]

[4 februari 1865 Brief van d'Ablaing aan Weiss]

[4 februari 1865 Brest van Kempen overlijdt te Utrecht]

[5 februari 1865 Brief van Multatuli aan Huet]

[5 februari 1865 Vergadering van De Dageraad]

[6 februari 1865 Advertentie inzake werken van Multatuli]

[9 februari 1865 Brief van Multatuli aan Hotz]

[9 februari 1865 Brief van d'Ablaing aan Credietvereeniging]

[9 februari 1865 Bericht inzake portret]

[11 februari 1865 Brief van Huet aan Multatuli]

[12 februari 1865 Vergadering van De Dageraad]

[15 februari 1865 Brief van Bruining & Wijt aan d'Ablaing]

[16 februari 1865 Multatuli draagt zijn rechten over aan d'Ablaing]

[16 februari 1865 Spotstuk in Asmodée]

[18 februari 1865 Brief van Multatuli aan Tine en aan Mimi]

[22 februari 1865 Brief van Multatuli aan Tine en aan De Geyter]

[25 februari 1865 Advertenties inzake De Bruid daarboven]

[26 februari 1865 Vergadering van De Dageraad]

[27 februari 1865 Nota voor verzending portret]

[27 februari 1865 Brief van d'Ablaing aan Credietvereeniging]

[27 februari 1865 Aantekeningen van d'Ablaing]

[28 februari 1865 Aantekeningen van d'Ablaing]

[28 februari 1865 Advertenties inzake De Bruid daarboven]

[1 maart 1865 Aantekeningen van d'Ablaing]

[1 maart 1865 Opvoering De Bruid daarboven]

[1 maart 1865 Advertentie inzake werken van Multatuli]

[2 maart 1865 Aantekeningen van d'Ablaing]

[2 maart 1865 Advertentie inzake De Bruid daarboven]

[3 maart 1865 Aantekeningen van d'Ablaing]

[3 maart 1865 Advertentie inzake De Bruid daarboven]

[4 maart 1865 Notities van d'Ablaing]

[5 maart 1865 Vergadering van De Dageraad]

[6 maart 1865 Notities van d'Ablaing]

[9 maart 1865 Advertentie inzake werken van Multatuli]

[10 maart 1865 Advertentie inzake werken van Multatuli voor opvoering]

[10 maart 1865 Notifies van d'Ablaing]

[12 maart 1865 Vergadering van De Dageraad]

[13 maart 1865 Advertentie inzake De Bruid daarboven]

[16 maart 1865 Notities van d'Ablaing]

[19 maart 1865 Vergadering van De Dageraad]

[20 maart 1865 Notities van d'Ablaing]

[23 maart 1865 Advertentie inzake werken van Multatuli]

[23 maart 1865 Bericht in Asmodée]

[24 maart 1865 Notities van d'Ablaing]

[26 maart 1865 Vergadering van De Dageraad]

[26 maart 1865 Notities van d'Ablaing

[29 maart 1865 Multatuli spreekt voor De Dageraad]

[30 maart 1865 Notities van d'Ablaing]

[30 maart 1865 Artikel in Asmodée]

[31 maart 1865 Notities van d'Ablaing]

[2 april 1865 Vergadering van De Dageraad]

[3 april 1865 Programma van Die Braut von Oben]

[8 april 1865 Kritiek door M. Lindo]

[9 april 1865 Vergadering van De Dageraad]

[23 april 1865 Vergadering van De Dageraad]

[28 april 1865 Deurwaardersexploit]

[30 april 1865 Vergadering van De Dageraad]

[4 mei 1865 Brief van d'Ablaing aan Potvin]

[7 mei 1865 Vergadering van De Dageraad]

[14 mei 1865 Vergadering van De Dageraad]

[18 mei 1865 Brief van Multatuli aan Kallenberg van den Bosch]

[20 mei 1865 Brief van Des Amorie van der Hoeven aan d'Ablaing]

[27 mei 1865 Brief van Multatuli aan Kallenberg van den Bosch]

[29 mei 1865 Brief van Bruining en Wijt aan d'Ablaing]

[29 mei 1865 Brief van Tine aan Multatuli]

[30 mei 1865 Brief van Tine aan Multatuli]

[juni 1865 Brief van Tine aan Multatuli]

[4 juni 1865 Brief van Tine aan Stéphanie]

[juni 1865 Multatuli schrijft De zegen Gods door Waterloo]

[17 juni 1865 Brief van Thieme aan d'Ablaing]

[18 juni 1865 Vergadering van De Dageraad]

[18 juni 1865 Brief van Koning aan d'Ablaing]

[22 juni 1865 Advertentie inzake werken van Multatuli]

[6 juli 1865 Aankondiging Advertentie inzake werken van Multatuli]

[juli 1865 Brief van J. van Lennep aan Multatuli]

[3 augustus 1865 Advertentie inzake werken van Multatuli]

[10 augustus 1865 Aankondiging Advertentie inzake werken van Multatuli]

[21 augustus 1865 Brief van d'Ablaing aan Van Gelder Zonen]

[31 augustus 1865 Advertentie inzake werken van Multatuli]

[31 augustus 1865 Advertentie inzake werken van Multatuli]

[4 september 1865 Brief van d'Ablaing aan Gobius]

[12 september 1865 Brief van Kok aan d'Ablaing]

[14 september 1865 Brief van d'Ablaing aan Wijnandts]

[14 september 1865 Advertentie inzake werken van Multatuli]

[25 september 1865 Brief van Multatuli aan Tine]

[28 september 1865 Aankondiging van werken van Multatuli]

[1 oktober 1865 Brief van Tine aan Stéphanie]

[3 oktober 1865 Advertentie inzake werken van Multatuli]

[9 oktober 1865 Advertentie inzake werken van Multatuli]

[Bijlage Mededelingen van Mimi inzake Bloemlezing]

[10 oktober 1865 Boekbeschouwing in De Omnibus]

[oktober 1865 Open brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[29 oktober 1865 Vergadering van De Dageraad]

[31 oktober 1865 Advertentie inzake werken van Multatuli]

[1 november 1865 Brief van Multatuli aan Huet]

[Bijlage Aantekeningen van Mimi]

[november 1865 Opdracht van Multatuli aan Versnaeyen]

[5 november 1865 Vergadering van De Dageraad]

[9 november 1865 Brief van Multatuli aan een onbekende]

[12 november 1865 Vergadering van De Dageraad]

[15 november 1865 Multatuli spreekt voor De Dageraad]

[15 november 1865 De Geyter over de Bloemlezing]

[16 november 1865 Advertentie inzake werken van Multatuli]

[16 november 1865 Brief van Tine aan Stéphanie]

[19 november 1865 Vergadering van De Dageraad]

[19 november 1865 Brief van Van der Valk aan Van Vloten]

[20 november 1865 Brief van d'Ablaing aan Broens]

[21 november 1865 Advertentie in De Omnibus]

[24 november 1865 Advertentie in het Handelsblad]

[26 november 1865 Vergadering van De Dageraad]

[29 november 1865 Ingezonden stuk betreffende Multatuli]

[30 november 1865 Advertentie inzake de Bloemlezing]

[1 december 1865 Multatuli bezoekt de Salon van Duport: de klap]

[5 december 1865 Advertentie inzake de klap]

[5 december 1865 Proces-verbaal inzake de klap]

[11 december 1865 Brief van Multatuli aan Tine]

[16 december 1865 Brief van Multatuli aan Tine]

[29 december 1865 Brief van Multatuli aan Tine]

Brieven en dokumenten

[7 januari 1866 Vergadering van De Dageraad]

[8 januari 1866 Dagvaarding]

[9 januari 1866 Brief van Van der Valk aan Van Vloten]

[januari 1866 Advertentie in De Omnibus]

[14 januari 1866 Vergadering van De Dageraad]

[17 januari 1866 Multatuli verlaat Amsterdam]

[17 januari 1866 Proces-verbaal van de rechtszitting]

[18 januari 1866 Bericht in de Amsterdamsche Courant

[18 januari 1866 Vonnis inzake de klap]

[18 januari 1866 Vonnis inzake de klap]

[19 januari 1866 Bericht in de Amsterdamsche Courant

[19 januari 1866 Brief van Tine aan Stéphanie]

[januari 1866 Artikel in De Omnibus]

[28 januari 1866 Vergadering van De Dageraad]

[7 februari 1866 Brief van Braunius Oeberius aan d'Ablaing]

[10 februari 1866 Brief van d'Ablaing aan Multatuli]

[19 februari 1866 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[februari 1866 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[Bijlage Mededeling van Mimi inzake de speelbank]

[maart 1866 Advertentie in De Omnibus]

[maart 1866 Artikel van De Geyter]

[17 maart 1866 Deurwaardersexploot inzake vonnis]

[20 maart 1866 Brief van d'Ablaing aan Multatuli]

[22 maart 1866 Brief van De Geyter aan d'Ablaing]

[28 maart 1866 Brief van d'Ablaing aan De Geyter]

[29 maart 1866 Brief van Multatuli aan d'Ablaing]

[29 maart 1866 Brief van d'Ablaing aan Multatuli]

[30 maart 1866 Tine verlaat Brussel]

[Bijlage Mededeling van Mimi]

[1 april 1866 Brief van Multatuli aan De Geyter]

[april 1866 Brief van d'Ablaing aan Multatuli]

[4 april 1866 Brief van Multatuli aan Tine]

[4 april 1866 Brief van Multatuli aan Tine]

[4 april 1866 Brief van Multatuli aan De Geyter]

[4 april 1866 Brief van Tine aan Stéphanie]

[5 april 1866 Brief van Multatuli aan Kallenberg van den Bosch]

[7 april 1866 Brief van De Geyter aan d'Ablaing]

[7 april 1866 Brief van Tine aan De Geyter]

[8 april 1866 Brief van Tine aan De Geyter]

[april 1866 Artikel in De Vlaamsche School]

[17 april 1866 Brief van d'Ablaing aan Rogghé]

[23 april 1866 Brief van Tine aan Stéphanie]

[24 april 1866 Brief van d'Ablaing aan Scheefhals]

[2 mei 1866 Brief van Tine aan De Geyter]

[11 mei 1866 Brief van Kallenberg van den Bosch aan Van Vloten]

[15 mei 1866 Brief van Tine aan Kallenberg van den Bosch]

[15 mei 1866 Brief van Tine aan Van Vloten]

[16 mei 1866 Brief van Kallenberg van den Bosch aan Van Vloten]

[19 mei 1866 Brief van d'Ablaing aan Jhr. Salvador]

[20 mei 1866 Brief van Van der Valk aan Van Vloten]

[mei 1866 Circulaire ten behoeve van Tine]

[31 mei 1866 Brief van d'Ablaing aan Van der Tuuk]

[4 juni 1866 Brief van Tine aan Van Vloten]

[6 juni 1866 Brief van Kallenberg van den Bosch aan Van Vloten]

[16 juni 1866 Oorlog Oostenrijk-Pruisen]

[juni 1866 Multatuli en Mimi verlaten Frankfort]

[17 juni 1866 Brief van Tine aan Stéphanie]

[19 juni 1866 Brief van Tine aan Van Vloten]

[juni 1866 Brief van d'Ablaing aan Mosselman]

[26 juni 1866 Brief van Tine aan Van Vloten]

[26 juni 1866 Brief van Tine aan Stéphanie]

[27 juni 1866 Brief van Tine aan Stéphanie]

[29 juni 1866 Brief van Tine aan Van Vloten]

[29 juni 1866 Brief van d'Ablaing aan Raedt van Oldenbarnevelt]

[juni 1866 Honorarium van f 125 niet uitbetaald]

[1 juli 1866 Tine verlaat Amsterdam]

[2 juli 1866 Brief van Multatuli aan Tine]

[2 juli 1866 Brief van d'Ablaing aan mej Schepel]

[3 juli 1866 Brief van Multatuli aan Huet]

[4 juli 1866 Brief van Huet aan Multatuli]

[5 juli 1866 Brief van d'Ablaing aan Sietske Abrahamsz]

[6 juli 1866 Brief van Multatuli aan Tine]

[6 juli 1866 Brief van Multatuli aan Huet]

[9 juli 1866 Brief van Huet aan Multatuli]

[Bijlage Mededeling van Mimi]

[10 juli 1866 Van den Rijn (I)]

[12 juli 1866 Brief van Multatuli aan Tine]

[juli 1866 Brief van d'Ablaing aan Van Scherpenberg]

[15 juli 1866 Brief van Multatuli aan Huet]

[17 juli 1866 Van den Rijn (II)]

[19 juli 1866 Van den Rijn (III)]

[20 juli 1866 Brief van Huet aan Multatuli]

[20 juli 1866 Van den Rijn (IV)]

[22 juli 1866 Brief van Multatuli aan Huet]

[24 juli 1866 Brief van Multatuli aan Tine]

[24 juli 1866 Brief van d'Ablaing aan Feringa]

[27 juli 1866 Van den Rijn (V)]

[29 juli 1866 Brief van Tine aan Potgieter]

[30 juli 1866 Brief van Multatuli aan Tine]

[5 augustus 1866 Brief van Multatuli aan Kallenberg van den Bosch]

[6 augustus 1866 Brief van Huet aan Multatuli]

[9 augustus 1866 Brief van Multatuli aan Huet]

[11 augustus 1866 Brief van Huet aan Multatuli]

[14 augustus 1866 Brief van Willème aan Multatuli]

[15 augustus 1866 Brief van Huet aan Potgieter]

[15 augustus 1866 Brief van Multatuli aan Huet]

[17 augustus 1866 Brief van Huet aan Multatuli]

[19 augustus 1866 Brief van Multatuli aan Huet]

[21 augustus 1866 Brief van d'Ablaing aan Smith]

[22 augustus 1866 Brief van d'Ablaing aan Broens]

[23 augustus 1866 Oostenrijk en Pruisen beëindigen hun oorlog]

[24 augustus 1866 Van den Rijn (VI)]

[26 augustus 1866 Brief van Multatuli aan Huet]

[26 augustus 1866 Brief van Multatuli aan Kallenberg van den Bosch]

[26 augustus 1866 Vergadering van De Dageraad]

[29 augustus 1866 Brief van Huet aan Multatuli]

[29 augustus 1866 Van den Rijn (VII)]

[30 augustus 1866 Brief van Multatuli aan Kallenberg van den Bosch]

[4 september 1866 Brief van Multatuli aan Huet]

[4 september 1866 Brief van Multatuli aan Kallenberg van den Bosch]

[11 september 1866 Van den Rijn (VIII)]

[12 september 1866 Brief van Multatuli aan Tine]

[13 september 1866 Brief van d'Ablaing aan Erven Loosjes]

[14 september 1866 Van den Rijn (IX)]

[16 september 1866 Brief van Huet aan Multatuli]

[18 september 1866 Brief van Multatuli aan Huet]

[19 september 1866 Brief van Multatuli aan Mr. P. Mijer]

[24 september 1866 Bericht in de Opregte Haarl. Courant

[24 september 1866 Van den Rijn (X)]

[26 september 1866 Brief van Braunius Oeberius aan d'Ablaing]

[29 september 1866 Van den Rijn (XI)]

[3 oktober 1866 Brief van d'Ablaing aan Van Gelder Zonen]

[3 oktober 1866 Van den Rijn (XII)]

[4 oktober 1866 Van den Rijn (XIII)]

[4 oktober 1866 Manifest van De Dageraad]

[8 oktober 1866 Brief van Tine aan De Geyter]

[9 oktober 1866 Van den Rijn (XIV)]

[12 oktober 1866 Brief van d'Ablaing aan Akkeringa]

[13 oktober 1866 Van den Rijn (XV)]

[16 oktober 1866 Brief van Huet aan Multatuli]

[18 oktober 1866 Brief van d'Ablaing aan Toussaint Bokma]

[19 oktober 1866 Brief van Multatuli aan Huet]

[20 oktober 1866 Van den Rijn (XVI)]

[23 oktober 1866 Van den Rijn (XVII)]

[24 oktober 1866 Van den Rijn (XVIII)

[29 oktober 1866 Brief van Tine aan De Geyter]

[30 oktober 1866 Van den Rijn (XIX)

[31 oktober 1866 Brief van Bruining & Wijt aan d'Ablaing

[2 november 1866 Van den Rijn (XX)

[3 november 1866 Van den Rijn (XXI)]

[8 november 1866 Brief van Tine aan Potgieter]

[8 november 1866 Van den Rijn (XXII)

[12 november 1866 Brief van Multatuli aan Huet]

[14 november 1866 Brief van d'Ablaing aan Braunius Oeberius]

[14 november 1866 Van den Rijn (XXIII)]

[15 november 1866 Brief van Tine aan De Geyter]

[18 november 1866 Brief van Huet aan Multatuli]

[19 november 1866 Van den Rijn (XXIV)]

[22 november 1866 Brief van Multatuli aan Huet]

[Bijlage Aantekening van Mimi]

[22 november 1866 Brief van d'Ablaing aan Lacroix-Verboeckhoven]

[23 november 1866 Van den Rijn (XXV)]

[24 november 1866 Brief van Huet aan Multatuli]

[24 november 1866 Van den Rijn (XXVI)]

[27 november 1866 Brief van d'Ablaing aan Couvée]

[29 november 1866 Van den Rijn (XXVII)]

[4 december 1866 Van den Rijn (XXVIII)]

[11 december 1866 Van den Rijn (XXIX)]

[14 december 1866 Van den Rijn (XXX)]

[december 1866 Brief van Multatuli aan Huet]

[19 december 1866 Van den Rijn (XXXI)]

[21 december 1866 Brief van d'Ablaing aan Kiehl]

[24 december 1866 Van den Rijn (XXXII)]

[26 december 1866 Van den Rijn (XXXIII)]

[28 december 1866 Brief van d'Ablaing aan Van Loon]

[28 december 1866 Van den Rijn (XXXIV)]

[29 december 1866 Van den Rijn (XXXV)]

Biografische aantekeningen


[9 januari 1866
Brief van Van der Valk aan Van Vloten]

9 januari 1866

Brief van T.A.F. van der Valk aan J. van Vloten. Twee dubbele en een enkel velletje postpapier, waarvan negen bladzijden beschreven. (Athenaeumbibliotheek Deventer; fotokopie M.M.)

De indologische opleiding was destijds in Delft gevestigd.

Delft 9 Jan: 1866.

Waarde Professor en Vriend!

Uw vriendelijk schrijven van 3 dezer waarvoor ik u zeer dank, ga ik naar uw wensch spoedig beantwoorden - hoe weinig ik me anders tot werken en schrijven geschikt gevoel. Maar ik reken in u een vriend te bezitten met wien ik openhartig en vrij mag zijn, en aan wien te schrijven mij dus niet zoo heel moeijelijk valt en mij welligt wat op zal beuren uit mijn droevige neêrgedrukte stemming. - De te veel betaalde port heb op 't door u ingesloten briefje ontvangen en dank u voor de bezorging daarvan. Ik had nooit gedacht, dat dit nog te regt zou zijn gekomen nu 't al zoo lang geleden was. Ook die zaak van den Heer Salvador heeft zich opgehelderd. Ik heb later vernomen, dat hij op den door mij aangewezen dag toevallig uit de stad was, maar later in Delft komende mij hoopte te ontmoeten. Ten aanzien van 't geld dat ik aan Günst (waarschijnlijk) en aan Dekker ben kwijt geraakt, kan ik het onmogelijk met u eens zijn. Dekker heeft daarin ten aanzien van mij als een eerlijk en opregt man gehandeld. Bij gelegenheid dat hij mij eens zijn nood bloot legde - dat die zoo ver ging dat hij soms niet wist hoe hij zich schoeisel of deksel verschaffen zou etc. zei ik hem dat ik hem, wanneer het zulke kleinigheden betrof altoos nog wel kon bijstaan en dat ook gaarne doen wilde. Maar hij bedankte daarvoor en zei dat zulke dingen telkens terugkeerden en ik bovendien de man niet was om hem te helpen, daar ik zelf een groot gezin had en onbemiddeld was. Eerst toen hij mijn benoeming in de courant had gelezen en daaruit zag, dat zich mijn finantieele positie voor 't oogenblik zoo zeer verbeterd had, heeft hij mij om hulp aangezocht en heb ik hem die uit het volle hart gegeven. Hij heeft niet te leen gevraagd noch belofte gedaan van te-rug gave - ik wist dus dat 't geen ik hem schonk niet weer tot mij terugkeeren zou - Gunst daarentegen - alhoewel ik hem gaarne met u een eerlijk zwoeger voor zijn brood wil achten - heeft mij geld te leen gevraagd om hem, zoo deed hij 't voorkomen uit een oogenblikkelijken nood te helpen - en met de bepaalde en zekere belofte van een spoedige teruggave - hij noemde mij zelfs de bron waaruit hij het geleende terug geven zou n.l. de te wachten abonnementsgelden van de Dageraad. Op die belofte vertrouwende heb ik hem geholpen - toen ik nog geen ander uitzigt had dan van mijn karig verlofstractement te moeten leven. In plaats van zijn belofte na te komen heeft hij mij telkens te leur gesteld en gepaaid met nieuwe beloften die hij niet na komt - Nu weer heeft hij beloofd in de helft van deze maand iets te zullen afdoen. - Ik vraag u in opregtheid welke handelwijze beter, eerlijker royaalder is? en indien ik klagen wilde of ik dan niet veel meer reden heb te klagen over 't geld dat ik G. op die wijze leende dan over dat 't welk ik aan Dekker wegschonk. Over Dekker kan ik nog altoos niet geheel met U instemmen. Alleen dit moet ik toegeven en geef ik toe, dat Dekker de menschen niet neemt zoo als ze zijn - dat hij vergeet dat de menschen niet allen zoo zijn als hij zelf is: - niet zoo vol liefde tot regt en waarheid - niet zoo vol vuur en ijver om het als waar erkende te doen overgaan in daad en leven - niet zoo vol moed om storm te loopen tegen de geduchte vesting van baatzucht en domheid. - Ik geloof dan ook - dat hij niet slagen zal in zijn pogen en zelf welligt te gronde gaan. En in zoo ver kan ik u dan ook toegeven dat hij zijn grootsten vijand in zich zelf heeft. - omdat hij n.l. nog maar niet schijnt te kunnen inzien, dat hij het onbereikbare beoogt - onbereikbaar omdat de menschen in 't algemeen nu eenmaal zoo zijn als ze zijn. - Aan u is het beneidenswaardig voorregt geschonken van een onafhankelijke positie te bezitten - een werkkring te hebben, die u genoeg tijd en lust overlaat om ook in ruimer kring veel te doen tot bevordering van de waarheid en het goede - en uwe pogingen in dat opzigt, gij weet het, kunnen door niemand meer dan door mij dankbaar erkend en op den waren prijs geschat worden. - Gij kunt u veroorloven lieden, die een stem hebben in de belangen van 't hooger onderwijs - te karakteriseren als menschen die 't beter voegde lakkeyen te kiezen en hebt van hun domme luimen niets voor uw persoon te vreezen. - Maar stel u nu eens voor - een ambtenaar met beter inzigt - onderworpen en afhankelijk van aanmatigende domme menschen - voor wie hij toch moet bukken en buigen wil hij zich niet op allerlei wijze getemteerd en genegerd zien - daarbij levende onder een serviel publiek dat altoos de partij kiest van 't gezag - ik vraag u: zou uw gemoed die rust en kalmte kunnen behouden, die ik u nu inderdaad beneiden zou, indien men zoo iets beneiden mogt? Het edele gemoed van een Spinoza zelf zou geloof ik daaronder lijden, zich bezwaarlijk van bitterheid of ontmoediging kunnen vrij houden. 't Laatste is met mij het geval - Ik ben dezer dagen erg neêrslachtig. Een geringe aanleiding is dikwijls voldoende om mij in sombere gemoedsstemming te brengen. Had ik de zekerheid voor goed in Holland te kunnen blijven, het zou welligt anders zijn; maar ik geloof niet dat dit geschieden zal, en met het oog op den goeden Meinsma mag ik 't ook niet wenschen. Deze houdt zich tamelijk wel schoon hij nog volstrekt zijn kamer moet houden. Hoewel, naar ik geloof, radicaal herstel niet mogelijk is, zoo zal hij toch den winter wel doorsukkelen en alligt in den zomer wat opknappen om zijn werk te kunnen hervatten en dan raakt mijn verlofstijd om.-

In Utrecht wil men naar ik hoor ook een dergelijke inrigting in 't leven roepen, en zal men daar dus docenten noodig hebben. Maar in 't vroome, godzalige Utrecht, de zetel van Opzoomer, Oosterzee en Millies (deze laatste vooral moet mij zeer haten naar ik hoor) zal men mij wel niet willen nemen. Waarschijnlijk zal mij dus niet anders overschieten dan weer naar Indië terug te keeren. Zoo ik daar nog bij 't Gymnasium geplaatst kan worden dan is 't wel - maar moest ik weer in dezelfde verhoudingen in mijn voormaligen werkkring treden - dat zou bezwaarlijk voor mij te doen zijn na alles wat ik daar ondervond en wat daar geschied is.

En zoo gaat het met de meeste dingen als ik ze goed bezie en beschouw in het licht, dat er door de omstandigheden op geworpen wordt. Zijn grootste vijand heeft Dekker, naar mijn inzien dan ook niet in zich zelf - want hij leeft geheel voor de waarheid en het goede - maar in de lauwheid van ons publiek. Zelfs dat eenvoudig middel dat hij zelf aan de hand heeft gedaan om hem op kiesche wijze te steunen en tot werken in staat te stellen - de uitgaaf van zijn portret - hoe weinig bijval vindt het! Ik heb van mijn kant gedaan wat ik kon, ja zelfs ben ik reeds boven mijn krachten gegaan. Ik heb hem reeds twee maal, om hem uit grooten nood te redden, mijn geheele verlofs tractement gezonden - maar 't is mij onmogelijk hem op die wijze te blijven helpen, te meer daar ik ook nog kleine bankroeten heb. Primo moet ik mijn huisbaas in Amst. waar ik een huis gehuurd had, dat ik nu niet betrekken kon ongeveer f 200 schadevergoeding geven, en 2o heeft Gunst me eigenlijk misleid, want terwijl hij mij beloofde mij het geld waarmee ik hem uit een oogenblikkelijken nood hielp in 't begin van Oct. terug te zullen geven, zoo verzocht hij me, toen ik in 't laatst van die maand er om vroeg, eerst om mij voorloopig met de helft te vreden te stellen; en toen ik, om 't hem gemakkelijk te maken dat toestond, schrijft hij me een paar dagen later een brief, dat hij in 't geheel niets betalen kan en ik dus nog geduld moet hebben. 't Ziet er mooi uit. Ik ben in 't geheel geen man die zulke klappen velen kan want ik bezit niets dan 't geen ik noodig heb om van te leven. Enfin ik vertrouw dat dit nog teregt zal komen maar zie toch ondertusschen uit dit voorbeeld dat men niet al te vast op de beloften van de menschen bouwen kan en dat voorzigtigheid in zulke dingen zaak is. Per slot heb ik nog medelijden met Gunst want ik begrijp, dat hij 't wel geven zou als hij 't had. Doch wat vermoei ik u met zulke dingen. Laat ik u liever vertellen dat ik, na mijn terugkomst uit Amst: waarvan ik boven sprak brandbrieven kreeg van Prof. Keyzer om toch spoedig te komen want dat behalve Meynsma nu ook Dr Juynbol ziek was geworden en dus ook diens lessen Land en volkenkunde - stil stonden. Ik moest dus dadelijk aan 't in orde maken van mijn zaken en aan het inpakken en ben in 't allerlaatst van Oct. naar Delft gegaan met vrouw en kinderen. Daar kwam ik in een leeg en vuil huis en we hebben natuurlijk heel wat drukte gehad om hier een beetje op orde te komen, ons wat meubels aan te schaffen etc. Het is nog al vlug gegaan en Maandag 6 Nov. ben ik al voor goed met de lessen begonnen. Die zijn nog al veel. 14 uur in de week. 10 uur Javaansch en 4 uur Maleisch en 't spreekt van zelf dat ik in 't begin vooral daar nog al voor te werken heb.

Aan al mijn weifelende gedachten en daardoor veroorzaakte sombere stemmingen zou zeker op eens een einde komen, zoo ik kloekweg het Gouvernement adieu kon zeggen. En zeker zou ik niet aarzelen dat te doen, zoo ik maar eenige mogelijkheid zag om - ware 't ook karig - daarbuiten het brood voor vrouw en kinderen te winnen. Maar bij den tegenwoordigen toestand van de Maatschappij waarin alles vol Gouvernementsbaantjes is - is dat zoo goed als on-mogelijk. Hoe gelukkig ik me dus ook achten zou - zoo ik een vrij man kon worden, vrij n.l. tegenover een bedorven en 't volk bedervend Gouvernement - zoo kan ik er in de gegeven omstandigheden toch onmogelijk toe komen om vrijwillig de dienst te verlaten. De Heer Stieltjes ken ik in 't geheel niet en zie hem nooit. U en de uwen hartelijk groetende blijf ik steeds

geheel den uwe

vanderValk

P.S. Voor ik dezen verzend wil ik u nog zeggen dat ik getracht heb mijn mismoed wat te verdrijven en mij dan ook wat beter gestemd voel. Spinoza heeft me wat opgevrolijkt. 't Is echter ongelukkig dat zoo lang de omstandigheden 't zelfde blijven er altoos op den achtergrond van mijn ziel een rede tot droefheid overblijft. Mijn verhouding tot Dekker en mijn ingenomenheid met 't geen hij beoogt werkt daartoe zeker meê. Ik zie in dat hij gelijk heeft in zijn beschouwing omtrent den bedorven toestand van onze maatschappij en ons Staatswezen en nu kan ik de beschuldiging van lafheid bezwaarlijk van mij afwenden omdat ik niet als hij den moed heb daartegen op te rukken. Van den anderen kant zie ik echter in dat men geen ijzer met handen kan breken en met zijn hoofd geen torenmuur kan om ver werpen. Ik had daarover dan ook met Dekker willen spreken maar heb hem niet ontmoet.-

Ik zou zoo gaarne een goed portret van Spinoza hebben en heb bij Buffa in Amst: er naar gevraagd doch die had er geen. Toch herinner ik mij eens een tamelijk groote staalgravure (als ik mij niet bedrieg) gezien te hebben maar weet die niet te bekomen. Weet u welligt waar die is uitgegeven?